Volkswagen veroordeeld in Brazilië: miljoenenboete voor slavenarbeid op Amazone-boerderij

Gedwongen arbeid onder gewapend toezicht

Volgens de rechtbank werden de arbeiders op de door Volkswagen-dochter gerunde veeboerderij blootgesteld aan lange werkdagen, uitbuiting en een systeem van schuldslavernij. Bewakers met geweren hielden toezicht en verhinderden dat werknemers het terrein konden verlaten.

De boerderij, in de volksmond ook wel Fazenda Volkswagen genoemd, was in die tijd onderdeel van een groter plan van de militaire dictatuur: economische ontwikkeling en kolonisatie van de Amazone met hulp van buitenlandse bedrijven en belastingvoordelen.

Hoe de zaak aan het licht kwam

Hoewel de gebeurtenissen zich bijna vijftig jaar geleden afspeelden, begon het onderzoek pas in 2019. De Braziliaanse priester Ricardo Rezende, destijds actief voor de Pastoral Land Commission, documenteerde destijds de misstanden en bracht ze jaren later opnieuw onder de aandacht.

Pogingen om tot een schikking te komen mislukten in 2023. Uiteindelijk startte het Braziliaanse OM eind 2024 een rechtszaak, die nu heeft geleid tot de miljoenenboete.

Reactie van Volkswagen

Volkswagen ontkent structurele betrokkenheid en heeft aangekondigd in beroep te gaan. In een verklaring zegt het bedrijf:
“Met een 72-jarige traditie houdt Volkswagen zich strikt aan de principes van menselijke waardigheid en aan alle arbeidswetten en voorschriften.”

Volgens de onderneming is de uitspraak onterecht, maar voor nabestaanden en vakbonden betekent de veroordeling eindelijk erkenning van decennia oude misstanden.

Waarom dit nu belangrijk is

De zaak raakt aan bredere discussies over de verantwoordelijkheid van multinationals voor hun rol in dictaturen en grootschalige ontwikkelingsprojecten in de twintigste eeuw. Brazilië heeft de laatste jaren vaker rechtszaken aangespannen tegen bedrijven die profiteerden van uitbuiting tijdens het militaire regime.

Voor Volkswagen, dat nog steeds een van de grootste autofabrikanten van Brazilië is, is de zaak pijnlijk: het merk worstelt met een imago van innovatie en duurzaamheid, terwijl dit vonnis herinnert aan een veel donkerder verleden.