Mobiliteitssector fileert Prinsjesdag-plannen: 'Onzeker beleid zet verduurzaming op slot'

Beperkte stimulans voor elektrisch rijden

Volgens de VNA zijn de prikkels voor elektrisch rijden zo goed als verdwenen. In 2026 wordt de korting op de motorrijtuigenbelasting voor EV’s verder beperkt tot 30%, terwijl subsidies als SEPP en SEBA al geschrapt zijn. Bovendien gaat het bijtellingspercentage voor zakelijke EV’s omhoog naar 22%.

Vanaf 2027 volgt daarbovenop een nieuwe pseudo-eindheffing: werkgevers moeten dan 12% belasting betalen over de waarde van elke fossiele auto die zij aan een werknemer beschikbaar stellen. Voor auto’s die al vóór 2027 zijn verstrekt, geldt nog een overgangsperiode tot september 2030.

VNA-voorzitter Renate Hemerik waarschuwt: “De aangekondigde pseudo-eindheffing legt een onverwachte financiële last op werkgevers, terwijl juist nu stabiliteit en investeringsruimte cruciaal zijn voor de mobiliteitstransitie.”

Volgens Hemerik leidt de maatregel tot kostenstijgingen, minder grip voor werkgevers op hun duurzaamheidsbeleid en zelfs tot meer export van elektrische ex-leaseauto’s naar het buitenland. “Het klimaateffect is onderaan de streep zeer gering, zeker afgezet tegen de verslechtering van het ondernemersklimaat.”

Oproep tot stabiel en voorspelbaar beleid

Zowel VNA als RAI Vereniging hameren op consistent beleid op de lange termijn. De VNA vraagt concreet om een structureel aantrekkelijk bijtellingstarief, een regeling voor tweedehands EV’s, uitstel van de pseudo-eindheffing, aanpak van netcongestie en prijstransparantie bij laadpalen.

RAI Vereniging sluit zich daarbij aan en benadrukt dat mobiliteit geen luxe mag worden. Voorzitter Frits van Bruggen stelt: “Goede mobiliteit is de motor van de Nederlandse economie en samenleving. Het zorgt dat mensen elkaar kunnen ontmoeten, bedrijven groeien en goederen hun bestemming bereiken. Zonder stevig mobiliteitsbeleid dreigt Nederland tot stilstand te komen.”

Groener wagenpark, maar ook aandacht voor alternatieven

RAI Vereniging wil dat vergroening niet alleen via elektrische auto’s gaat. Ook zakelijke inzet van elektrische motorfietsen, scooters, leasefietsen en lichte bedrijfswagens moet aantrekkelijker worden. Daarnaast pleit de branche voor circulaire initiatieven: wetgeving en subsidies om onderdelen te hergebruiken, voertuigen langer in leven te houden en recycling te bevorderen.

Kilometerheffing vrachtwagens als lichtpuntje

Een van de weinige concrete verduurzamingsmaatregelen is de invoering van de kilometerheffing voor vrachtwagens per 2026. Deze geldt voor alle trucks boven de 3.500 kilo en bevat een CO₂-differentiatie: elektrische en waterstoftrucks betalen minder dan dieselvarianten. De opbrengst van ruim 500 miljoen euro moet terugvloeien in subsidies voor zero-emissie trucks, laadinfrastructuur en waterstoftankstations.

Van Bruggen noemt dit “een goed voorbeeld van betalen naar gebruik, waarbij vaste lasten omlaag gaan en duurzaam transport wordt beloond.” Hij wil dat dit principe later ook voor personenauto’s wordt ingevoerd.

Verkeersveiligheid: “Geen excuus meer”

Ondanks zorgen om CO₂-uitstoot en betaalbaarheid, blijft ook verkeersveiligheid een heet hangijzer. Het aantal verkeersdoden daalt al jaren niet meer, maar in de begroting zijn géén extra middelen opgenomen. RAI Vereniging vindt dat onacceptabel: “Elke verkeersdode is er één te veel. Het is hoog tijd dat een nieuw kabinet hier significant actie op onderneemt.”

Economische context: groei en koopkracht omhoog

Tegenover de kritiek staat een rooskleuriger economische context. Het kabinet verwacht in 2025 een groei van 1,6% en in 2026 van 1,4%. De koopkracht stijgt gemiddeld met 1,3%. Ook de regeldruk voor bedrijven wordt deels verlaagd: zo geldt de verplichte CO₂-registratie voor werkgebonden mobiliteit straks pas vanaf 250 werknemers. Voor de industrie verdwijnt bovendien grotendeels de CO₂-heffing.

Politieke realiteit

Het huidige kabinet kan de scherpe keuzes echter niet meer maken. Het Belastingplan 2026 wordt pas ná de verkiezingen behandeld. Daarmee schuift de bal naar de nieuwe Tweede Kamer. Of er voorspelbaar en stabiel beleid komt, zoals de sector verlangt, hangt dus volledig af van de politieke koers na 29 oktober.