Volkswagen-aandeelhouders strijden door: waarom de Dieselgate-affaire nog niet voorbij is

Tien jaar na het uitbreken van het dieselschandaal is de kwestie rond de voormalige top van Volkswagen nog altijd niet afgesloten. De hoogste Duitse rechter, de Bundesgerichtshof (BGH), doet uitspraak over de miljoenenregelingen die de autofabrikant in 2021 trof met ex-baas Martin Winterkorn en voormalig Audi-topman Rupert Stadler.

De nasleep van Dieselgate

Het schandaal kwam in september 2015 aan het licht: Volkswagen had jarenlang software gebruikt om emissietests te manipuleren. De financiële schade liep op tot meer dan 32 miljard euro. Voor aandeelhouders betekende het drama eveneens miljardenverlies: de beurswaarde van VW zakte in korte tijd met 15 miljard euro.

Om claims af te kopen sloot Volkswagen in 2021 schikkingen met twee sleutelfiguren. Winterkorn betaalde 11,2 miljoen euro, Stadler 4,1 miljoen. Voor aandeelhoudersorganisaties zoals de Schutzgemeinschaft der Kapitalanleger (SdK) was dit echter veel te weinig. Hun redenering: de bedragen waren slechts een fractie van de werkelijke schade.

Twijfels bij de hoogste rechter

Lagere rechtbanken gaven Volkswagen aanvankelijk gelijk, maar de BGH liet eerder dit jaar doorschemeren dat er vraagtekens zijn. Zo zou onvoldoende zijn gekeken naar de werkelijke vermogens van de ex-topmannen. Alleen al het salaris van Winterkorn bedroeg tussen 2010 en 2014 meer dan 56 miljoen euro – fors meer dan wat hij als schadevergoeding betaalde.

Daar komt bij dat VW in dezelfde periode wel 100 miljoen euro neertelde voor juridische adviezen over bestuurdersaansprakelijkheid en dat de pensioenrechten van Winterkorn en Stadler aanzienlijk hoger liggen dan de afgesproken vergoedingen.

Belangen van aandeelhouders

De zaak draait niet alleen om de hoogte van de persoonlijke betalingen, maar ook om de afspraken met verzekeraars. Hun bijdrage van 270 miljoen euro ging gepaard met een zogeheten ‘deckungsvergleich’: VW zag af van mogelijke claims tegen zo’n 170 (ex-)bestuurders. Volgens critici waren aandeelhouders hierover onvoldoende geïnformeerd op de jaarvergadering van 2021. De BGH sprak in juli zelfs van een "echt probleem".

Wat staat er op het spel?

Mocht de BGH de aandeelhouders gelijk geven, dan worden de schikkingen met Winterkorn en Stadler ongeldig. Daarmee laait het schandaal opnieuw op en staat ook het functioneren van toezichthouders ter discussie. Vooral Hans Dieter Pötsch, sinds 2015 voorzitter van de raad van commissarissen, komt dan opnieuw onder vuur.

Voor Volkswagen komt het oordeel op een gevoelig moment. De fabrikant moet miljarden besparen en wil geen nieuw debat over waarom voormalige topbestuurders zouden zijn ontzien, terwijl elders streng wordt bezuinigd.

Wanneer het Bundesgerichtshof een uitspraak geeft, kan dat verstrekkende gevolgen hebben. Worden de schikkingen ongeldig verklaard, dan laait de affaire opnieuw op en staat het functioneren van Volkswagen’s top opnieuw onder druk – een herinnering dat het dieselschandaal nog lang niet volledig is afgesloten.