Miljoenen Duitse automobilisten riskeren rijverbod vanwege nieuwe uitspraak

De hoogste bestuursrechter van de deelstaat Sleeswijk-Holstein (Oberverwaltungsgericht Schleswig) oordeelt nu dat juist die updates zelf onrechtmatig waren. De zogeheten thermofensters, waarbij de uitstootreiniging bij lagere temperaturen deels wordt uitgezet, zijn in strijd met EU-recht. Gevolg: miljoenen auto’s stoten nog altijd te veel schadelijke stoffen uit en lopen risico op stillegging.

Miljoenen voertuigen geraakt

Het gaat allang niet meer alleen om Volkswagen. Ook merken als Audi, Skoda, BMW, Mercedes, Toyota, Volvo, Opel, Fiat en Renault gebruikten vergelijkbare software. Advocaten schatten dat 7 tot 10 miljoen auto’s geraakt kunnen worden. Voor bestuurders kan dit betekenen dat hun wagen teruggeroepen wordt, of in het uiterste geval zelfs een rijverbod krijgt opgelegd.

De Deutsche Umwelthilfe (DUH), jarenlang de felste tegenstander van de auto-industrie, claimt nu een overwinning. Volgens DUH-baas Jürgen Resch moet de Duitse RDW (Kraftfahrt-Bundesamt, KBA) ervoor zorgen dat 7,8 miljoen Euro 5- en Euro 6a–c diesels worden aangepast of anders stilgelegd. Dat laatste zou een feitelijk verbod betekenen: de auto mag niet meer de weg op.

Strijd tussen motorbescherming en milieurecht

Volkswagen en de Duitse RDW verdedigen zich fel. Volgens hen is het thermofenster nodig om motorschade te voorkomen – zonder zou de veiligheid van bestuurders in gevaar komen. Maar rechters oordeelden dat milieubescherming zwaarder weegt dan de bescherming van motoronderdelen. Het Europese Hof van Justitie had dit in 2022 al in vergelijkbare bewoordingen vastgesteld.

In het vonnis staat dat de vrijgave van de updates door het KBA in 2016 onrechtmatig was. Bovendien bleek dat het om niet één, maar zelfs twee ontoelaatbare uitschakelmechanismen ging. Daarmee komt de toezichthouder zelf ook onder druk: het KBA wordt verplicht Volkswagen te dwingen tot maatregelen.

Wat betekent dit voor bestuurders?

Wie een diesel van de emissieklasse Euro 5 of Euro 6a–c rijdt, loopt risico. Praktisch gebeurt nu nog niets, omdat het oordeel niet definitief is – VW stapt naar de hoogste Duitse bestuursrechter (Bundesverwaltungsgericht). Maar de kans groeit dat miljoenen auto’s op een lijst van het KBA belanden voor terugroepacties of een verbod.

Voor veel modellen geldt dat nageschakelde aanpassingen technisch bijna onmogelijk zijn. Bij auto’s met een modern SCR-systeem (AdBlue) zijn aanpassingen soms wel haalbaar, maar vaak met hogere kosten, meer verbruik en kortere levensduur als gevolg. Daarmee dreigt voor oudere diesels een doodlopende weg.

Nieuwe golf van claims

Juristen bereiden al een nieuwe ronde rechtszaken voor. Als een auto een illegale software-update blijkt te hebben, kan dit worden gezien als een gebrek, wat consumenten recht geeft op terugbetaling. Maar wie een claim indient, krijgt meestal een aftrek voor de gereden kilometers. Voor oude modellen levert dit weinig op, al kan het bij premiumwagens met hoge restwaarde de moeite waard zijn.

Bestuurders moeten zich dus afvragen: is een claim zinvol, of houd ik mijn betrouwbare diesel zolang het mag? Want ondanks de juridische onzekerheid geldt nog steeds dat veel oudere modellen technisch degelijk zijn en lang meegaan.

Nog geen paniek, wel alertheid

Voorlopig is het advies aan dieselrijders: rustig blijven, maar alert zijn. Controleer de emissieklasse van je auto, volg oproepen van fabrikanten en KBA, en houd rekening met mogelijke rechtszaken of terugroepacties. Of het echt tot een massaal rijverbod komt, beslist uiteindelijk de hoogste bestuursrechter van Duitsland. Maar één ding is duidelijk: de nasleep van Dieselgate is verre van voorbij.