Betaal jij straks per kilometer? Dit zeggen de politieke partijen over rekeningrijden bij de verkiezingen 2025

Betalen voor bezit of betalen voor gebruik

Nederlandse automobilisten betalen nu vooral vaste belastingen, zoals de motorrijtuigenbelasting (MRB) en BPM, ongeacht hoeveel ze rijden. Door de groei van elektrische auto’s en de dalende brandstofaccijnzen klinkt steeds vaker de roep om een kilometerheffing. De kernvraag: blijven we betalen voor het bezit van een auto, of stappen we over op een systeem waarin de gebruiker betaalt?

In de partijprogramma’s van 2025 is een duidelijke tweedeling te zien. Progressieve partijen zien betalen naar gebruik als eerlijker en beter voor het milieu. Conservatieve partijen waarschuwen juist voor meer administratie, hogere kosten en verlies van keuzevrijheid voor automobilisten.

D66, GroenLinks-PvdA, Volt en ChristenUnie: eerlijker rijden door betalen naar gebruik

Bij D66 staat expliciet in het programma dat autorijden eerlijker moet worden via rekeningrijden. Wie weinig rijdt of in een regio zonder goed openbaar vervoer woont, betaalt minder. De partij wil de huidige wegenbelasting vervangen door een tarief op basis van CO₂-uitstoot, tijdstip en locatie. Zo wil D66 de vervuiling beperken en de lasten eerlijker verdelen.

GroenLinks-PvdA pleit eveneens voor een systeem waarin wie minder rijdt ook minder betaalt. Tarieven zouden lager moeten zijn buiten stedelijke gebieden. De opbrengsten moeten volgens de partij worden gebruikt voor onderhoud en aanleg van wegen, niet als extra belasting. Voor GroenLinks-PvdA is rekeningrijden vooral een instrument voor klimaatbeleid en filebestrijding.

Volt verbindt betalen naar gebruik aan duurzaamheid en innovatie. De partij wil dat zwaardere of vervuilendere voertuigen meer betalen, rekening houdend met voertuigtype en milieu-impact. Volt ziet de maatregel als een logische stap in de overgang naar schoner vervoer en het afbouwen van fossiele subsidies.

Ook de ChristenUnie staat positief tegenover rekeningrijden. De partij pleit voor een kilometerprijs die rekening houdt met tijd, plaats en milieukenmerken, met lagere tarieven op het platteland om de bereikbaarheid daar te behouden.

PVV, VVD, BBB, NSC en anderen: de automobilist betaalt al genoeg

Aan de andere kant van het politieke spectrum staan partijen die tegen rekeningrijden zijn. PVV, FvD, DENK en JA21 verzetten zich tegen het idee. Zij noemen het een nieuwe vorm van belastingverhoging en pleiten juist voor lagere accijnzen en meer vrijheid voor automobilisten.

VVD, NSC en BBB zaten in de huidige regeringscoalitie die in 2024 besloot de eerdere plannen voor rekeningrijden te schrappen. Volgens hen was het te duur, te complex en slecht uit te leggen aan mensen die afhankelijk zijn van hun auto. In hun programma’s van 2025 komt het onderwerp niet meer terug. De VVD legt de nadruk op betaalbaarheid en infrastructuur, BBB op de bereikbaarheid van het platteland en NSC op een eenvoudiger belastingstelsel voordat nieuwe heffingen worden besproken.

De SP en SGP delen die terughoudendheid. De SP noemt rekeningrijden oneerlijk en niet effectief, terwijl de SGP wijst op privacy, uitvoerbaarheid en de risico’s van extra overheidscontrole.

CDA en PvdD: geen uitgesproken standpunt, wel duidelijke prioriteiten

Het CDA noemt rekeningrijden in het verkiezingsprogramma van 2025 niet. De partij richt zich op het verbeteren van infrastructuur, verkeersveiligheid en bereikbaarheid in het hele land. In eerdere programma’s was het CDA terughoudend over kilometerheffing, met nadruk op uitvoerbaarheid en het ontzien van automobilisten in landelijke gebieden. Die lijn lijkt nog steeds te gelden.

Ook de Partij voor de Dieren (PvdD) benoemt het onderwerp niet concreet in het huidige programma. De partij is wel voorstander van het beprijzen van vervuiling en van beleid dat duurzame mobiliteit stimuleert, maar koppelt dat niet direct aan een kilometerheffing. In eerdere jaren sprak de PvdD wel over strengere CO₂-heffingen en het verminderen van autobezit in stedelijke gebieden.

Rekeningrijden draait om rechtvaardigheid en uitvoerbaarheid

De discussie over rekeningrijden gaat niet alleen over geld, maar ook over vertrouwen en uitvoerbaarheid. Tegenstanders vrezen dat een kilometerheffing in de praktijk een extra belasting wordt in plaats van een vervanging van bestaande lasten. Voorstanders benadrukken dat het systeem eerlijker kan worden als de totale belastingdruk gelijk blijft, maar die garantie is er nog niet.

Het politieke contrast is helder. Progressieve partijen zien betalen naar gebruik als een manier om mobiliteit, duurzaamheid en eerlijkheid te combineren. Conservatieve partijen vinden dat automobilisten al genoeg bijdragen via bestaande belastingen. Hoewel het plan in 2024 voorlopig werd afgeblazen, is de kans groot dat het onderwerp in de komende kabinetsperiode opnieuw op tafel komt.