Iedereen focust op elektrisch rijden, maar het échte knelpunt zit verstopt achter de snelweg

Het verborgen probleem achter de groei van elektrisch rijden

Elektrisch rijden groeit sneller dan het Nederlandse energiesysteem aankan. Volgens het Klimaatakkoord moet al het vervoer in 2050 emissieloos zijn en rijden er in 2030 bijna 2 miljoen elektrische auto’s rond.

Maar het grootste knelpunt zit niet in die auto’s zelf. Het zit in iets wat nu nog onzichtbaar is: de stroomaansluiting achter de snelladers langs onze snelwegen.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat onderzocht dit al in 2023 via het pilotprogramma Stopcontact op Land, onderdeel van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL). De conclusie is duidelijk. Zonder een compleet nieuwe manier van stroom leveren aan snelwegstations lopen we onvermijdelijk vast.

En dat raakt niet alleen automobilisten, maar ook de transportsector. Want vanaf 2030 komen ook elektrische vrachtwagens massaal bij deze plekken laden.

Waarom de huidige laadplekken onvoldoende zijn

Iedere partij op een verzorgingsplaats heeft nu een eigen aansluiting op het elektriciteitsnet. De shop, een restaurant, een snellaadexploitant, soms zelfs zonnepanelen op een dak. Dat systeem werkt zolang de vraag beperkt blijft, maar is totaal niet berekend op het toekomstbeeld dat Nederland heeft afgesproken.

In 2050 moeten verzorgingsplaatsen een enorme stroomvraag aankunnen. Niet alleen voor tientallen tot honderden snelladers, maar ook voor waterstofpunten, koelinstallaties, energieteruglevering en mogelijke lokale opwek zoals zon of wind.

Zonder nieuwe infrastructuur zal één ding gebeuren: aansluitingen moeten telkens individueel verzwaard worden. Dat kost veel geld, duurt lang door netcongestie en zorgt ervoor dat partijen nauwelijks stroom kunnen delen. Precies dat maakt het systeem inefficiënt en kwetsbaar.

Daarom onderzoekt Stopcontact op Land een collectieve aanpak: één grote aansluiting voor alle partijen op een verzorgingsplaats. Een soort energiesnelweg onder elke benzinepomp van vandaag.

Eén aansluiting die alles moet kunnen

In het pilotprogramma wordt getest hoe zo’n toekomstbestendige aansluiting moet werken. De vragen zijn complexer dan alleen een dikke kabel neerleggen.

• Hoe groot is de realistische stroomvraag in 2050, inclusief zwaar vrachtverkeer?
• Welke partijen moeten eigenaar worden van de aansluiting?
• Hoe leg je contracten en kostenverdeling vast?
• Hoe pas je wetgeving aan om meerdere bedrijven op één aansluiting te laten draaien?
• Hoe regel je beheer, onderhoud en financiering?

Omdat veel antwoorden alleen in de praktijk boven tafel komen, wordt de eerste collectieve aansluiting nu gebouwd op een testlocatie. Pas als deze pilot werkt, kan de uitrol starten naar vrijwel alle verzorgingsplaatsen in Nederland.

Groei nauwelijks bijbenen

Nederland is koploper in elektrisch rijden, maar achter de schermen kan het systeem de groei nauwelijks bijbenen. Op steeds meer plekken is er netcongestie en kunnen laadplekken niet worden uitgebreid. Snellaadstations langs de snelweg zitten soms vol en transportbedrijven vrezen straks lange wachtrijen.

De grootste risico’s voor Nederlandse weggebruikers zijn duidelijk:

• laadfiles bij snelwegstations
• vertraging van laaduitbreidingen door te weinig netcapaciteit
• hogere laadprijzen door hogere aansluitkosten
• rem op de groei van elektrische vrachtwagens

Stopcontact op Land moet die problemen voor zijn. Als de pilot slaagt, kunnen honderden snelwegstations in de toekomst voldoende stroom krijgen voor elke auto, bus en truck die wil laden.

Elektrisch rijden écht de standaard?

Elektrische auto’s zijn niet langer het probleem. De infrastructuur is dat wel. En precies daarom is Stopcontact op Land een cruciaal, maar weinig bekend project. Het bepaalt of Nederland in 2030 en 2050 kan leveren wat we hebben afgesproken.

Als deze nieuwe aansluitstructuur niet op tijd rond is, kunnen zelfs de best uitgeruste snellaadstations niet uitbreiden. Dan blijven we steken met een wildgroei aan losse aansluitingen en hoge kosten, terwijl de energievraag blijft stijgen.

Of Nederland straks zonder laadstress over de snelweg rijdt, hangt dus af van wat nu in stilte wordt ontwikkeld.