Gratis geld? Waarom wij geen gepersonaliseerde kentekens hebben

Kenteken hoort bij de auto

Het is een bekende frustratie voor veel automobilisten: bij de zuiderburen zie je de creatiefste nummerborden, terwijl wij het moeten doen met een willekeurige reeks. De belangrijkste reden dat je in Nederland geen gepersonaliseerde kentekens mag voeren, zit diep in ons systeem verankerd. In veel andere landen is een nummerbord persoonsgebonden. Verkoop je daar je auto, dan schroef je de platen eraf en neem je ze mee naar je volgende voertuig. De unieke plaat is dus van jou en niet van de auto.

In Nederland werkt het precies andersom. Ons systeem is voertuiggebonden: koop je een auto, dan 'erft' die auto het kenteken voor de rest van zijn leven. Als wij eigen teksten zouden toestaan, zou dat betekenen dat de volgende eigenaar verplicht met jouw naam of grappige tekst moet rondrijden. Om dit te veranderen zou de RDW het complete administratieve systeem moeten ombouwen, wat technisch en financieel een nachtmerrie is.

Politieke droom spat uiteen

Toch is het idee niet nieuw. Ruim tien jaar geleden was er serieuze politieke druk om deze zogenaamde vanity plates ook hier in te voeren. De VVD was destijds een groot voorstander van het plan. De logica was simpel: automobilisten willen zich graag onderscheiden en de staat kan er miljoenen mee verdienen. In het buitenland betalen mensen immers grof geld voor zo’n exclusieve plaat.

Toenmalig minister Camiel Eurlings stond er welwillend tegenover, maar het was uiteindelijk VVD-minister Melanie Schultz van Haegen die de droom in 2012 definitief om zeep hielp. Na uitgebreid onderzoek moest ze concluderen dat het plan, dat bedoeld was als melkkoe voor de overheid, in de praktijk juist geld zou kosten.

Verlieslatend voor de staatskas

Het klinkt tegenstrijdig dat een betaalde optie geld zou kosten. Toch bleek uit de businesscase van het ministerie dat de investeringen niet opwogen tegen de baten. Omdat het Nederlandse ICT-systeem is ingericht op vaste combinaties van cijfers en letters, kunnen de computers niet overweg met vrije tekst.

Het aanpassen van alle databases van de overheid, verzekeraars en garages zou een investering van vele miljoenen vergen. Omdat ons systeem zo complex is, zouden de inkomsten uit de verkoop van de platen volledig verdampen aan ICT-kosten en beheer. In België is het 'gratis geld' omdat hun systeem al op personen is ingericht, maar in Nederland is het een verlieslatende operatie.

Camera's en smaakpolitie

Naast de kosten waren er nog twee grote struikelblokken: veiligheid en ethiek. De politie vertrouwt zwaar op slimme ANPR-camera's die nummerborden scannen voor opsporing en handhaving. Deze software is getraind op vaste patronen. Vrije teksten zorgen voor verwarring in het systeem, waardoor de pakkans van criminelen kleiner zou worden.

Daarnaast had de overheid geen zin om voor smaakpolitie te spelen. Bij vrije tekstkeuze moet er een commissie komen die elke aanvraag keurt. Wat als iemand een tekst kiest die kwetsend, grof of politiek gevoelig is? In het buitenland bestaan ellenlange zwarte lijsten, maar er glipt altijd wel iets doorheen dat tot ophef leidt. De Nederlandse overheid besloot zijn handen hier niet aan te willen branden.

Alleen voor de koning

Voorlopig blijft de deur dus potdicht. Je hebt in Nederland nul invloed op je kenteken en krijgt simpelweg de combinatie die op dat moment aan de beurt is. De enige uitzonderingen zijn de leden van het Koninklijk Huis met hun AA-kentekens en diplomaten met speciale CD-platen.

Sommige fanatiekelingen proberen bij de import van een auto nog wel eens te gokken op het moment dat een bepaalde lettercombinatie wordt uitgegeven die lijkt op hun initialen, maar dat is puur geluk en geen beleid. We zullen dus jaloers moeten blijven kijken naar onze buren, die tegen betaling wél met een glimlach hun unieke nummerbord op de auto schroeven.