Geen ontkomen aan: kilometerheffing voor EV's komt dichterbij

Het einde van de wittebroodsweken

Jarenlang was de deal helder. Jij koopt een elektrische auto en helpt de wereld aan schonere lucht, de overheid beloont je met subsidies en belastingvrijstellingen. Maar nu elektrische auto's in rap tempo de weg overnemen, doemt er een groot financieel gat op.

De schatkist loopt miljarden mis aan brandstofaccijnzen. Het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland wachten niet langer af en komen met maatregelen die ook voor Nederland als blauwdruk kunnen dienen. De boodschap is duidelijk: de elektrische auto wordt een melkkoe, net als zijn broertje op benzine.

Het Britse en Zwitserse model

In Londen is de kogel door de kerk. Vanaf 2025 vervalt de vrijstelling van de zogeheten Vehicle Excise Duty voor elektrische voertuigen. EV-rijders gaan daar gewoon wegenbelasting betalen, net als iedereen.

Daarnaast woedt er een fel debat over een kilometerheffing. Zwitserland gaat daarin nog een stap verder en koerst af op een systeem waarbij je betaalt naar gebruik. De logica is simpel: wie meer rijdt en het wegennet meer belast, moet meer betalen. Het is een poging om de begroting sluitend te krijgen zonder de automobilist direct weer de diesel in te jagen.

Privacy als heet hangijzer

Bij het woord kilometerheffing gaan bij veel automobilisten de nekharen overeind staan. De angst dat de overheid elke rit volgt via een gps-kastje is groot. Zwitserland kiest daarom voor een aanpak waarbij enkel de afstand wordt geteld via een anonieme digitale registratie, zonder locatiegegevens.

Ook in het Verenigd Koninkrijk wordt gehamerd op privacywaarborgen. Het systeem valt of staat immers met vertrouwen. Als burgers het gevoel krijgen dat ze bespioneerd worden, strandt elk fiscaal plan in de politieke arena.

Wat staat Nederland te wachten?

Denk niet dat dit een ver-van-mijn-bed-show is. Nederland sorteert al jaren voor op een variant van 'betalen naar gebruik'. Het kabinet heeft 2030 in de agenda omcirkeld als het jaar waarin de motorrijtuigenbelasting (MRB) wordt vervangen door een kilometergebonden heffing voor alle personenauto's. Om privacyzorgen de kop in te drukken, lijkt Den Haag te kiezen voor registratie via de tellerstand en niet via een gps-kastje.

Ondertussen worden de duimschroeven al langzaam aangedraaid. De fiscale voordelen voor EV's worden de komende jaren stapsgewijs afgebouwd. De 'gewichtscorrectie' voor de zware accupakketten verdwijnt op termijn, waardoor je voor een zware elektrische auto straks de volle mep betaalt.

Een nieuwe realiteit voor de EV-rijder

Met bijna 30 procent van de nieuwverkopen die volledig elektrisch is, kan de overheid niet anders dan de regels herschrijven. De transitie naar elektrisch rijden is geslaagd, maar de rekening moet nog worden verdeeld. Een kilometerheffing kan in theorie eerlijker zijn dan een vast bedrag per maand, omdat de veelrijder de zwaarste lasten draagt.

De komende jaren worden cruciaal. We gaan van een systeem van stimuleren naar een systeem van reguleren. Voor de Nederlandse automobilist betekent het vooral één ding: elektrisch rijden blijft schoon, maar goedkoop blijft het zeker niet.