Hij wil alle stoplichten en witte lijnen van de weg slopen en gebruikt daarvoor een oer-Hollands succesverhaal als bewijs

De dood door betutteling

Als je aan Franse automobilisten denkt, zie je waarschijnlijk gedeukte bumpers, wild zwaaiende handgebaren en een tamelijk losse interpretatie van de voorrangsregels voor je. Louis Sarkozy, de zoon van oud-president Nicolas Sarkozy, vindt echter dat het probleem niet bij de bestuurders ligt, maar bij de infrastructuur.

Hij gooit een knuppel in het hoenderhok die in de Franse media inslaat als een bom. Zijn stelling is helder: wat automobilisten doodt is de betutteling door de overheid.

Sarkozy is kandidaat voor het burgemeesterschap in de Zuid-Franse stad Menton en wil een einde maken aan de schijnveiligheid. Volgens hem zorgen stoplichten, witte lijnen en honderden verkeersborden ervoor dat bestuurders hun hersenen uitschakelen.

Ze veranderen in zombies die reageren op gekleurde lampjes in plaats van op hun medeweggebruikers. Zijn oplossing is even simpel als angstaanjagend. Haal alles weg en geef de verantwoordelijkheid terug aan de man achter het stuur.

Het Friese wonder van Drachten

Je zou denken dat dit idee voortkomt uit een overdosis Franse wijn of een filosofisch experiment, maar Sarkozy heeft zijn huiswerk uitstekend gedaan. Hij baseert zijn radicale plan namelijk volledig op een Nederlands experiment dat in de verkeerskunde wereldberoemd is geworden. Hij citeert in zijn betoog specifiek de stad Drachten.

In deze Friese plaats werd jaren geleden het concept van Shared Space geïntroduceerd door verkeerskundige Hans Monderman. Zijn filosofie was revolutionair. Door stoplichten, stoepranden en borden weg te halen, creëer je onzekerheid.

Die onzekerheid dwingt automobilisten om oogcontact te maken met fietsers en voetgangers. De cijfers die Sarkozy aanhaalt liegen er niet om. In Drachten daalde het aantal ongevallen op het beruchte Laweiplein met veertig procent. Het kruispunt ging van acht zware ongelukken per jaar naar slechts één.

Angst als beste veiligheidssysteem

Het concept dat Sarkozy voor ogen heeft noemt hij 'naked roads'. Het idee is dat wanneer je de regels weghaalt, er een soort sociale onderhandeling ontstaat tussen bestuurders. Omdat niemand officieel voorrang heeft en niemand precies weet wat er gaat gebeuren, wordt iedereen vanzelf voorzichtiger. Je haalt de voet van het gas omdat de kunstmatige zekerheid wegvalt.

Uit een recent onderzoek van Vinci Autoroutes blijkt dat 95 procent van de weggebruikers bang is voor het gedrag van anderen. Sarkozy wil die angst niet wegnemen met regels, maar juist inzetten als wapen.

Als je geen groen licht hebt dat zegt dat je veilig bent, moet je zelf kijken. Het is de ultieme vorm van eigen verantwoordelijkheid. Hij wil van Menton een proeftuin maken om te bewijzen dat wat in de nuchtere Nederlandse polder werkt, ook aan de drukke Côte d'Azur levens kan redden.

De Franse realiteit

Hoewel de theorie hout snijdt en in Nederland bewezen is, blijft de vraag of de Franse mentaliteit hier klaar voor is. Er is een significant cultuurverschil tussen een Fries op een fiets en een Fransman in een bestelbusje.

Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat 58 procent van de Fransen nu al geen richtingaanwijzer gebruikt en dat 67 procent van de automobilisten toegeeft wel eens bewust door rood te rijden.

Sarkozy geeft toe dat er nadelen zijn. Voor blinden, slechtzienden en zeer oude mensen is een weg zonder duidelijke markering doodeng omdat zij vertrouwen op vaste structuren. Toch blijft hij erbij dat minder regels uiteindelijk zorgen voor meer menselijkheid in het verkeer.

Of de gemiddelde Franse bestuurder, die zijn claxon vaker gebruikt dan zijn rempedaal, klaar is voor deze Hollandse harmonie valt nog te bezien. Het zou wel eens het spannendste verkeersexperiment van Zuid-Europa kunnen worden.