Een miljard euro voor nieuwe bussen in Duitsland: waarom dit Trojaanse paard zo gevaarlijk is

De reus uit het oosten

Het grootste deel van de order gaat naar een vertrouwd adres in eigen land. MAN uit München heeft de hoofdprijs binnengesleept en mag naar schatting 95 procent van de bussen leveren. Dat is een enorme opsteker voor de Duitse economie en de werkgelegenheid in de auto-industrie.

Maar die laatste vijf procent zorgt voor politieke ophef en gefronste wenkbrauwen. De Deutsche Bahn heeft namelijk ook een contract getekend met BYD. Voor wie het gemist heeft: BYD is de Chinese gigant die in recordtempo de wereld aan het veroveren is met elektrische voertuigen.

Ze leveren bijna 200 elektrische bussen aan de Duitse spoorwegen. Hoewel deze bussen officieel in een fabriek in Hongarije worden gebouwd, is de technologie en de software door en door Chinees. En daar wringt de schoen voor veel critici.

Waarom politici bang zijn

Duitse parlementsleden, waaronder experts van defensie en buitenlandse zaken, luiden de noodklok. Ze noemen de deal veiligheidspolitiek nalatig en strategisch dom. De angst zit hem niet in de kwaliteit van de stoelen of de actieradius, maar in de digitale infrastructuur.

Moderne bussen zijn geen simpele voertuigen meer, maar rijdende computers die constant in verbinding staan met het netwerk. Ze sturen data over locaties, passagiersstromen en technische status door naar de cloud. De vraag is wie die cloud beheert en wie er toegang toe heeft.

Wat als China besluit om op een kwade dag de uit-knop in te drukken? Konstantin von Notz van de Groenen waarschuwt voor het risico van sabotage of spionage. Kan een buitenlandse mogendheid straks met één druk op de knop het openbaar vervoer in een Duitse regio platleggen?

Het klinkt als een scenario uit een goedkope spionageroman, maar in tijden van geopolitieke spanningen nemen cybersecurity-experts dit soort dreigingen uiterst serieus. Kritische infrastructuur moet beschermd worden en bussen horen daarbij.

Goedkoop is duurkoop?

De vakbonden zijn ook woest, maar om een andere reden. Ze vinden het onbegrijpelijk dat een staatsbedrijf als de Deutsche Bahn belastinggeld naar een Chinese fabrikant sluist. De Duitse industrie heeft het al zwaar genoeg met hoge energiekosten en concurrentie.

Vakbondsleider Martin Burkert noemt de beslissing een slechte grap. De regering roept bedrijven op om in Duitsland te investeren, maar de Bahn kiest voor de goedkoopste inschrijver uit het oosten. Het voelt voor velen als verraad aan de eigen maakindustrie.

De Deutsche Bahn verdedigt zich door te wijzen op de regels. Ze moesten zich houden aan de Europese aanbestedingsregels. BYD deed gewoon een goed aanbod dat voldeed aan alle eisen. Ze konden de Chinezen niet zomaar uitsluiten op basis van onderbuikgevoelens.

Comfort voor de reiziger

Voor de reiziger betekent de investering in ieder geval een flinke upgrade. De nieuwe bussen krijgen airco, comfortabele stoelen en USB-poortjes om je telefoon op te laden. De elektrische varianten hebben een bereik van meer dan 300 kilometer.

Of die wifi-data via een server in Beijing loopt is een vraag die de gemiddelde forens zich waarschijnlijk niet stelt. Die is allang blij dat de bus op tijd komt en dat de verwarming het doet. Maar in Berlijn zal de discussie over dit Trojaanse paard nog wel even doorgaan.