Het einde van 'Made in Germany'? Handelstekort loopt op tot 90 miljard en één man is de schuldige

De dubbele klap voor de industrie

De cijfers van het gerenommeerde Institut der deutschen Wirtschaft (IW) liegen er niet om en schetsen een inktzwart scenario. De export naar de Verenigde Staten is in de eerste drie kwartalen van dit jaar met bijna 8 procent gedaald. Jarenlang waren de Amerikanen gretige afnemers van Duitse kwaliteitsproducten, maar die liefde is abrupt bekoeld door puur protectionisme.

De agressieve tolpolitiek van president Trump begint zijn tol te eisen. Zijn strategie om Amerika op de eerste plaats te zetten, gecombineerd met torenhoge importtarieven, maakt Duitse auto's en machines onbetaalbaar voor de gemiddelde Amerikaan. Bedrijven in de VS worden door dit beleid gedwongen om lokaal te kopen, waardoor de orderboeken in Stuttgart en München leeg blijven.

De klap uit het Oosten is echter nog harder en waarschijnlijk van structurele aard. De export naar China kelderde in dezelfde periode met maar liefst 12 procent. Waar China jarenlang de goudmijn was die de balansen van merken als Volkswagen, Mercedes en BMW groen hield, is de markt nu volledig ingestort.

De tweede China-schok

Economische experts spreken inmiddels van een zogeheten tweede China-schok. De eerste schok vond plaats toen China de wereldmarkt overspoelde met goedkope prullaria en eenvoudige consumentengoederen. De tweede schok die we nu ervaren is veel pijnlijker: China bouwt zelf auto's en machines die net zo goed of zelfs beter zijn dan de Duitse waar.

Merken als BYD, NIO en Zeekr hebben de technologische voorsprong van Duitsland op het gebied van software en elektrificatie in recordtempo tenietgedaan. De tijd dat Chinezen opkeken tegen Duitse ingenieurskunst is definitief voorbij. Ze hebben de technologie afgekeken, verbeterd en produceren het nu zelf voor een fractie van de prijs.

Daarnaast wordt er volgens het rapport op grote schaal vals gespeeld. De Chinese industrie wordt kunstmatig overeind gehouden door enorme staatssubsidies en een munt die bewust laag wordt gehouden. Hierdoor zijn Chinese producten spotgoedkoop op de wereldmarkt, terwijl Duitse producten simpelweg te duur zijn om mee te concurreren.

Een historisch miljardentekort

Het directe gevolg van deze ontwikkeling is een handelstekort van ongekende proporties. Duitsland stevent dit jaar af op een min van bijna 90 miljard euro in de handel met China. Dit betekent concreet dat Duitsland wel massaal Chinese batterijen en zonnepanelen importeert, maar nauwelijks nog hoogwaardige producten terugstuurt.

China streeft naar autarkie en heeft het Westen simpelweg niet meer nodig voor zijn economische groei. Dit is een bittere pil voor de Duitse economie die decennialang is ingericht op eindeloze groei in Azië. Als de export naar China wegvalt, valt de bodem onder het Duitse verdienmodel weg.

Er is weinig hoop dat dit tijdelijk is, want de Chinese consument kiest steeds vaker voor patriottisme en eigen merken. De Duitse auto-industrie, ooit het symbool van status in Shanghai en Peking, wordt nu links en rechts ingehaald door lokale spelers. Het marktaandeel verdampt waar we bij staan.

Europa als laatste reddingsboei

Is er dan helemaal geen lichtpuntje meer voor onze oosterburen? Jawel, maar die redding komt uit onverwachte hoek: de directe buren. De export naar andere EU-landen, zoals Polen en Spanje, groeide tegen de klippen op wel.

Europa blijkt momenteel de kurk waar de Duitse economie nog net op drijft. Het gigantische verlies in de VS en China wordt cijfermatig bijna volledig gecompenseerd door de interne markt. Het laat zien hoe belangrijk de Europese Unie is als vangnet wanneer de wereldhandel instort.

Toch is de waarschuwing van economen helder: dit is slechts uitstel van executie. De tijd dat Made in Germany automatisch betekende dat de hele wereld in de rij stond is definitief voorbij. Trump bouwt muren en China bouwt betere auto's, waardoor Duitsland zichzelf opnieuw moet uitvinden om niet de zieke man van Europa te worden.