Experts pleiten voor behoud handgeschakelde auto ondanks oproep rijscholen voor automaat-standaard

Je bent de componist, niet de passagier

Het grootste voordeel van een handbak is controle. Marko Mikulic van Jalopnik vergelijkt het met het bespelen van een instrument. "Met een automaat reageer je op de muziek, je speelt de noten die voorbijkomen. Met een handbak ben jij de componist.

Jij kiest de toeren, het tempo en de prestaties." In een automaat ben je slechts een passagier die aan het stuur mag draaien. Door zelf te schakelen, ontwikkel je wat experts "mechanische sympathie" noemen. Je voelt hoe de motor, koppeling en bak samenwerken.

Omdat je zelf de koppeling bedient, merk je direct als er iets slipt of trilt. Een automaat verhult die signalen, waardoor je vaak pas merkt dat er iets mis is als het te laat (en duur) is. Met een handbak leer je luisteren naar je auto en anticipeer je beter op wat de techniek aankan.

Multitasken houdt je brein scherp

Er is nog een belangrijk voordeel: alertheid. Wie met drie pedalen en een pook werkt, wordt gedwongen om te multitasken. Psychologen waarschuwen vaak voor 'task switching costs' (fouten door te veel taken), maar een studie uit 2009 in het blad Neuron toont aan dat intensieve training (zoals schakelen) dit juist verbetert.

Je traint je brein om meerdere informatiestromen tegelijk te verwerken zonder de focus te verliezen. Dat staat haaks op het argument van voorstanders van de automaat. Zoals AutoWeek en het AD meldden, pleit BOVAG Rijscholen juist voor het automaat-rijbewijs als standaard. "Nu zijn we de eerste uren van de rijles vooral bezig met leren schakelen.

Als dat wegvalt, is er meer aandacht voor verkeersinzicht," stelt voorzitter Arno Smits. Dat klinkt logisch, maar het risico is dat de leerling verandert in een zombie die alleen maar gas geeft en remt, zonder écht actief deel te nemen aan het rijden.

Zuiniger? Soms wel

Vroeger was de handbak per definitie zuiniger, maar moderne automaten met 8 of 9 verzetten hebben dat gat gedicht. Toch stelt Mikulic dat een slimme bestuurder met een handbak nog steeds voordeel kan halen.

Door te anticiperen op het verkeer (uitrollen in de versnelling, vroeg opschakelen) kun je in sommige gevallen nog steeds 2 tot 5 mpg (ongeveer 0,8 tot 2 km/l) zuiniger rijden dan de computer. Je bent niet afhankelijk van de software die soms nét te lang in een te lage versnelling blijft hangen.

De ultieme diefstalpreventie

En dan is er nog een onverwacht voordeel, zeker in de Verenigde Staten: diefstalpreventie. Omdat bijna niemand daar nog kan schakelen, laten autodieven handgeschakelde auto's vaak staan. Er zijn hilarische voorbeelden van carjackers die een Porsche 718 probeerden te stelen, maar er niet mee wegkwamen omdat ze de koppeling niet begrepen.

De conclusie is dubbel. De automaat is de toekomst (zeker met de komst van EV's), comfortabeler in de file en makkelijker te leren. Maar voor wie écht wil kunnen autorijden, één wil zijn met de machine en zijn hersenen wil trainen, blijft de handbak onverslaanbaar. Zolang het nog kan.