Franse senaat stemt in met uitbreiding kenteken-tracking voor opsporing zware criminaliteit

LAPI ziet alles

Het systeem heet LAPI (Lecture Automatisée des Plaques d’Immatriculation) en wordt nu al gebruikt door gemeenten om te controleren of je wel netjes betaald hebt bij de parkeermeter. Maar senator Jean-Pierre Rochette wil veel verder gaan. Zijn voorstel, dat met een ruime meerderheid is aangenomen, breidt de bevoegdheden van de politie drastisch uit.

Straks mogen camera's ook ingezet worden voor het opsporen van misdrijven waar een gevangenisstraf van 5 jaar of meer op staat. Denk aan terrorisme, ontvoeringen en zware geweldsdelicten. Het klinkt nobel: terroristen pakken. Maar critici, waaronder de Groene partij (Les Écologistes), vrezen dat dit het begin is van een hellend vlak. Als de infrastructuur er eenmaal ligt en de algoritmes draaien, is de stap naar het controleren van snelheid, milieuzones of 'verdacht gedrag' snel gezet. De wet opent de deur naar wat zij "gegeneraliseerde surveillance" noemen.

Data een jaar bewaren

Het meest controversiële punt is de bewaartermijn. Volgens de huidige regels van de Franse privacywaakhond CNIL (Commission Nationale de l’Informatique et des Libertés) moeten gegevens vaak binnen 8 dagen worden gewist als er niets aan de hand is. Bij simpele controles (zoals carpoolstroken) worden ze zelfs direct verwijderd.

Maar de nieuwe wet wil dat oprekken naar twee maanden, of zelfs een heel jaar met toestemming van een rechter. Dat betekent dat de overheid een compleet profiel van je bewegingen kan opbouwen. Waar was je vorig jaar op die dinsdagavond? LAPI weet het. Dit maakt het mogelijk om achteraf trajecten te reconstrueren, iets wat nu juridisch en technisch nauwelijks mag.

Huidige regels onder druk

Op dit moment gelden er nog strikte beperkingen om misbruik te voorkomen. Zo mogen gemeentelijke politiekorpsen geen directe toegang hebben tot de centrale database (STCL) waar alle gescande kentekens in staan. Ook wordt LAPI nu ingezet voor specifieke, beperkte doelen, zoals het controleren van carpoolstroken (ACVR) om te tellen hoeveel mensen er in een auto zitten, of het handhaven van milieuzones.

Maar als de nieuwe wet erdoor komt, vervagen die grenzen. De technologie die bedoeld was voor parkeerbeheer en specifieke controles, verandert in een breed opsporingsmiddel. Elke camera boven de weg wordt een potentieel oog van justitie. De CNIL waarschuwt al langer voor "slechte praktijken" en eist dat burgers altijd hun recht op inzage en rectificatie kunnen uitoefenen, maar in een systeem dat gericht is op zware criminaliteit, is dat recht vaak beperkt.

Ook voor toeristen?

De wet moet nog langs de Nationale Vergadering, waar het debat naar verwachting fel zal zijn. Het idee dat elke rit wordt geregistreerd, is voor velen een nachtmerrie. Frankrijk dreigt te veranderen in een land waar je nergens meer anoniem kunt rijden.

Voor de Nederlandse vakantieganger is dit ook relevant. Frankrijk staat al vol met camera's (denk aan de péage en trajectcontroles), maar dit systeem maakt het netwerk fijnmaziger. Je ritje naar de camping in de Ardèche of de supermarkt in Bordeaux wordt straks misschien wel opgeslagen in een database voor terrorismebestrijding. Het is veiligheid versus privacy, en in Frankrijk lijkt veiligheid te winnen.