Openbaar vervoer in Duitsland volledig ontregeld door massale uitval van nieuwe waterstofbussen bij vrieskou

Het is een terugkerend ritueel in Nederland. Zodra de eerste sneeuwvlok valt of het kwik onder nul duikt verandert de infrastructuur in een slagveld. De NS schrapt preventief treinen, ProRail kampt met wisselstoringen en busmaatschappijen halen hun materieel noodgedwongen van de weg vanwege gladheid.

We kijken dan vaak met een schuin oog naar het oosten. In Duitsland heerst immers de befaamde degelijkheid. Daar weten ze wel hoe ze met een wintertje moeten omgaan en blijft alles gewoon rijden.

Die aanname blijkt echter onterecht. In de deelstaat Baden-Württemberg speelt zich momenteel een drama af dat de recente Nederlandse chaos doet verbleken. Daar staat namelijk niet een paar uur maar al wekenlang een groot deel van het openbaar vervoer stil. De oorzaak is pijnlijk voor de Duitse industrie. De splinternieuwe vloot bussen van Mercedes-Benz kan simpelweg niet tegen vorst.

De trots van de vloot

Het gaat om de prestigieuze eCitaro G fuel cell bussen. Dit zijn geen standaard elektrische bussen die je steeds vaker in Nederlandse steden ziet. Het zijn hypermoderne voertuigen die zijn uitgerust met een complexe brandstofcel op waterstof om de actieradius te vergroten. De lokale vervoersmaatschappij RNV kocht er 48 en presenteerde ze als de toekomst van duurzaam reizen. Die toekomst blijkt echter extreem weergevoelig.

Door de kou begeven de compressoren het massaal. Deze onderdelen zijn cruciaal voor het functioneren van het waterstofsysteem en de klimaatregeling. Een brandstofcel heeft zuivere lucht en een precieze druk nodig om elektriciteit te genereren.

Als de compressoren bevriezen of storingen geven valt dat hele proces stil. Het gevolg is dat gemiddeld de helft van de bussen niet inzetbaar is. Reizigers staan letterlijk in de kou omdat hun geavanceerde bus met een technisch mankement in de garage staat.

Structureel falen versus incidenten

Het verschil met de situatie in Nederland is groot. Bij ons zijn de problemen vaak operationeel van aard. Wissels vriezen vast of het wegdek is te glad voor de banden. Zodra de dooi invalt of de strooiwagen is geweest rijdt alles weer.

De Duitsers zitten met een structureel mechanisch defect in hun vloot. De bussen zijn daadwerkelijk kapot en moeten gerepareerd worden voordat ze de weg weer op kunnen.

Daimler Buses, het moederbedrijf van Mercedes, heeft inmiddels schuld bekend. Ze geven toe dat er onvoorziene problemen zijn opgetreden door de weersomstandigheden.

Er worden mobiele teams van monteurs en vervangende onderdelen ingevlogen, maar de schade is al aangericht. Lijnen worden volledig geschrapt en er moeten oude dieselbussen van onderaannemers worden ingehuurd om de gaten in de dienstregeling te dichten. De ironie is groot: om de groene dienstregeling te redden, moeten de oude vervuilers weer van stal worden gehaald.

Een waarschuwing voor de energietransitie

Het incident in Duitsland is een serieuze waarschuwing voor vervoerders in heel Europa die massaal overstappen op zero-emissie technieken. Elektrisch rijden en waterstof zijn prachtig voor de luchtkwaliteit in de stad.

De robuustheid in extreme omstandigheden blijft echter een punt van zorg. Een oude dieselbus start meestal ook bij tien graden onder nul. Een complexe waterstofinstallatie met bevroren leidingen en gevoelige membranen doet helemaal niets meer.

De volgende keer dat we op een Nederlands station staan te mopperen op een vertraagde trein is enige nuance dus op zijn plaats. Het gras bij de buren is niet altijd groener. In dit geval is het witter en staat er een bus van een half miljoen euro op die geen meter meer vooruit komt.