Automobilisten krijgen steeds vaker te maken met betaalmuren voor functies die fysiek al in de auto aanwezig zijn

Vroeger was de deal simpel. Je kocht een auto, betaalde de dealer en reed weg. Alle opties die je had aangevinkt zaten erop en waren van jou voor de rest van de levensduur van de auto.

Maar die tijden zijn veranderd. Tegenwoordig koop je steeds vaker een auto die vol zit met slapende hardware. Volkswagen is een van de merken die deze strategie, bekend als Functions on Demand, in Nederland uitrolt.

Wie nu een nieuwe Golf of ID.3 koopt krijgt standaard veel hardware aan boord. De verwarmingsmatjes zitten vaak al in de stoelen en de sensoren voor cruise control zijn gemonteerd. Heb je de optie niet aangevinkt bij de aankoop? Geen probleem. Via de online winkel van het merk kun je de functie alsnog activeren.

Betalen per maand

De fabrikanten brengen dit als een voordeel. Het idee is flexibiliteit. Waarom zou je het hele jaar betalen voor stoelverwarming als je die alleen in de winter gebruikt? Met een abonnement kun je de functie aanzetten in november en weer uitzetten in april.

Dat klinkt logisch en klantvriendelijk. Maar de keerzijde is dat je uiteindelijk vaak duurder uit bent dan wanneer je de optie eenmalig had gekocht. Bovendien voelt het voor veel consumenten wrang dat de techniek fysiek aanwezig is, maar softwarematig wordt geblokkeerd totdat de creditcard wordt getrokken.

Meer vermogen? Eerst pinnen

Het stopt niet bij comfort. Ook prestaties verdwijnen achter een softwarematige blokkade. Bij elektrische modellen zoals de ID.3 is het technisch mogelijk om het vermogen achteraf te verhogen. Geen monteur die aan de motor sleutelt, geen nieuwe onderdelen. Gewoon een digitale schakelaar die wordt omgezet na betaling.

Het roept fundamentele vragen op over eigendom. Je hebt betaald voor de auto, de motor en de accu, maar de fabrikant bepaalt hoeveel van die potentie je mag gebruiken. Voor de tweedehandsmarkt is dit een ingewikkelde ontwikkeling.

Koop je een occasion, dan is het niet altijd duidelijk welke opties blijvend zijn geactiveerd en welke verlopen zodra het abonnement van de vorige eigenaar stopt. Daarnaast is er de vraag wat er gebeurt als de fabrikant besluit de ondersteuning voor oudere modellen te stoppen of als de servers offline gaan. Heb je dan ineens een auto zonder opties?

Een wereldwijde trend

Volkswagen staat hierin niet alleen. BMW experimenteerde eerder al met abonnementsvormen voor stoelverwarming, wat leidde tot veel kritiek. Mercedes biedt in Amerika abonnementen aan voor snellere acceleratie. Tesla kondigde deze week aan dat bepaalde functies in de VS niet meer gratis zijn, maar onderdeel worden van een betaald pakket.

Niet iedereen doet mee aan deze trend. Dacia, het budgetmerk van Renault, speelt slim in op de irritatie. Zij positioneren zich lijnrecht tegenover deze ontwikkeling door te benadrukken dat je bij hen gewoon krijgt waarvoor je betaalt, zonder verborgen kosten achteraf.

Fabrikanten zien echter goud geld in deze terugkerende inkomsten. Ze verkopen je de auto één keer, maar kunnen je daarna nog jarenlang diensten blijven verkopen. De auto wordt steeds meer een platform voor software, met alle kosten die daarbij horen.