Italiaans Constitutioneel Hof: drugsgebruik in verkeer alleen strafbaar bij gevaar

De heksenjacht van 2024

Het leek zo simpel voor de Italiaanse wetgever. In 2024 werd artikel 187 van de verkeerswet aangescherpt. Waar je vroeger "onder invloed" moest zijn (lees: slingerend over de weg), veranderde de tekst naar simpelweg rijden "na inname" van drugs. Een subtiel verschil op papier, maar een juridische atoombom in de praktijk.

Het betekende namelijk dat je je rijbewijs kon inleveren als er sporen van een jointje van drie weken geleden in je bloed werden gevonden. Totaal nuchter achter het stuur, maar toch hangen. Advocaten en rechters spraken er schande van: dit had niets meer met verkeersveiligheid te maken, maar leek op een morele kruistocht tegen iedereen die wel eens een pretsigaret opsteekt.

Hof grijpt in: gevaar moet bewezen worden

Drie rechters en diverse advocatenverenigingen trokken aan de bel bij het Constitutioneel Hof. Ze noemden de wet "onredelijk en disproportioneel". En verdomd, ze krijgen gelijk. Volgens de Italiaanse krant la Repubblica oordeelt het Hof nu dat de wet alleen geldig is als deze met gezond verstand wordt toegepast.

De uitspraak is glashelder: je kunt iemand niet straffen voor drugsgebruik in het verre verleden. Er moet sprake zijn van een situatie die "gevaar oplevert voor de verkeersveiligheid". Simpel gezegd: als jij twee weken geleden iets hebt gebruikt maar nu kaarsrecht rijdt en helder bent, heeft de politie geen poot om op te staan.

De wetenschappelijke adder onder het gras

Denk nu niet dat het vrij spel is op de Autostrada. Het Hof heeft een slimme tussenweg gevonden. De politie hoeft niet meer te bewijzen dat je daadwerkelijk aan het hallucineren was achter het stuur (de oude situatie), maar ze moeten wél aantonen dat de hoeveelheid drugs in je lijf "wetenschappelijk gezien" leidt tot beperkingen bij een "gemiddelde gebruiker".

Het gaat dus om grenswaarden. Heb je genoeg in je bloed om een gemiddeld persoon te vloeren? Dan ben je alsnog de pineut, ook al rij je voor je gevoel prima. Maar de tijd dat een microscopisch restje THC je vakantie kon verpesten, lijkt met deze uitspraak voorbij.

Italië blijft een gokparadijs

Voor de Nederlandse vakantieganger blijft het oppassen. De wet is niet van tafel, hij moet alleen "anders geïnterpreteerd" worden. En we weten allemaal hoe Italiaanse agenten omgaan met interpretatieruimte als ze een auto met gele platen zien.

Toch is dit een flinke streep door de rekening van de Italiaanse regering, die dacht met een zero-tolerance beleid de statistieken op te poetsen. De rechter heeft de nuance teruggebracht: straffen doe je om gevaarlijke weggebruikers aan te pakken, niet om mensen te pesten die in hun vrije tijd wel eens iets anders doen dan Chianti drinken.