Toen Elon Musk in Grünheide het lintje doorknipte, waren de verwachtingen torenhoog. Dit zou de plek worden waar Tesla de Europese markt zou domineren met de Model Y. De vergunningen stonden een productie toe van een half miljoen auto's per jaar, met uitzicht op een verdubbeling naar een miljoen. Het was een oorlogsverklaring aan de gevestigde Duitse orde in hun eigen achtertuin.
Nu, enkele jaren later, is de realiteit een stuk weerbarstiger. Uit het jaarverslag van Tesla Manufacturing Brandenburg SE, dat door het Duitse weekblad Der Spiegel is ingezien, blijkt dat de doelen bij lange na niet worden gehaald. In 2024 rolden er slechts 211.235 auto's van de band. Dat is weliswaar een lichte stijging ten opzichte van het jaar ervoor, maar het ligt pijnlijk ver onder het interne doel van 287.000 stuks. En als je kijkt naar wat de fabriek zou kunnen bouwen, wordt het beeld nog somberder.
Een fabriek op halve kracht
In de auto-industrie geldt een simpele wet: een fabriek moet voor minimaal 80 procent gevuld zijn om echt rendabel te draaien. Alles daaronder betekent dat je dure machines en personeel betaalt om lucht te verplaatsen. De fabriek in Grünheide bleef in 2024 steken op een bezettingsgraad van slechts 56,3 procent.
Tesla zelf wijst naar externe factoren. Er waren leveringsproblemen door aanvallen op schepen in de Rode Zee en een sabotageactie op het stroomnet legde de boel twee weken plat.
Maar die paar weken verklaren niet waarom er tienduizenden auto's minder zijn gebouwd dan gepland. Het echte probleem lijkt structureler: de vraag blijft achter. De markt voor elektrische auto's koelt af en de controversiële politieke uitspraken van Musk helpen niet mee om de progressieve Europese koper over de streep te trekken.
Krimp in plaats van groei
De gevolgen zijn zichtbaar op de werkvloer. Waar Tesla in 2022 nog ruim 12.400 mensen in dienst had in Brandenburg, is dat aantal inmiddels gedaald naar zo'n 10.700. In plaats van de beloofde banenmotor, krimpt het personeelsbestand.
Toch blijft de leiding optimistisch. Werksmanager André Thierig riep vorig jaar nog dat de productie naar 5.000 auto's per week moet, maar tegelijkertijd dreigt er een intern conflict. In maart zijn er ondernemingsraadverkiezingen. Als de machtige vakbond IG Metall daar wint, heeft Thierig al gedreigd dat verdere uitbreidingsplannen wel eens in de ijskast kunnen belanden.
De vlucht naar voren
Ondanks de tegenvallende cijfers en de halflege hallen, wil Tesla toch uitbreiden. Er liggen plannen om vanaf 2027 zelf batterijcellen te gaan produceren in Grünheide, goed voor 8 gigawattuur per jaar.
Het is de typische strategie van Musk: bij tegenwind niet remmen, maar vol gas geven in de hoop dat de realiteit vanzelf bijtrekt. Voorlopig is de Gigafactory echter vooral een heel groot gebouw dat heel veel geld kost, maar nog lang niet levert wat er op de verpakking stond.