Wereldprimeur: Zwitserse start-up legt zonnepanelen tussen treinrails, SNCF start test

De vonk op het perron

Het begon allemaal met een man die zich verveelde op een station. "Ik stond op station Renens te wachten op mijn trein en keek mechanisch naar de rails voor me," vertelt de oprichter van Sun-Ways in een video van Solar Impulse, de stichting van luchtvaartpionier Bertrand Piccard. "Ineens besefte ik hoeveel oppervlakte dat vertegenwoordigt." De vonk was overgeslagen.

Zijn idee klinkt zo logisch dat je je afvraagt waarom we het niet eerder deden: gebruik de loze ruimte tussen de rails voor zonne-energie. Het project heeft inmiddels het prestigieuze Solar Impulse-label gekregen, wat bewijst dat het niet zomaar een wild idee is, maar een haalbare oplossing voor een schonere wereld.

Zonne-tapijt op het spoor

Het klinkt als een logistieke nachtmerrie: zonnepanelen op een plek waar tonnen zware treinen overheen denderen en waar regelmatig onderhoud nodig is. Maar Sun-Ways heeft het gekraakt. Ze hebben een 'uitneembaar' systeem ontwikkeld dat het verschil maakt.

Het werkt als een soort tapijt. Een speciale trein rolt de panelen uit tussen de rails en kan ze, als er aan het spoor gewerkt moet worden, net zo makkelijk weer oprollen. Geen gedoe met schroeven of vaste constructies, maar een modulair systeem dat gewoon blijft liggen terwijl de intercity eroverheen raast.

De honger van de Fransen

Dit is precies waar de Franse spoorreus SNCF op zat te wachten. Volgens BFM Business zoekt de vervoerder, als grootste industriële stroomverbruiker van Frankrijk en op één na grootste grootgrondbezitter (met 100.000 hectare grond), wanhopig naar plekken voor panelen. Ze testten al met panelen naast het spoor, maar de ruimte tussen de rails bleef onbenut goud. Tot nu.

De SNCF heeft een contract getekend om de techniek tot 2028 te testen. Ze willen weten of de panelen vies worden van remstof, of ze machinisten verblinden en of ze het onderhoud echt niet in de weg zitten. Als het werkt, kunnen zij de turbo erop zetten.

Stroom waar je het nodig hebt

Het grote voordeel is niet alleen de ruimte, maar ook de locatie. Je wekt de stroom op precies daar waar hij nodig is: bij de trein. De energie kan direct teruggevoerd worden in de bovenleiding ("traction current") of gebruikt worden voor het station. Geen transportverliezen over lange kabels, maar lokale, groene energie.

De ambities zijn groot. De oprichter droomt hardop van 100.000 kilometer zonnespoor wereldwijd over 15 jaar. In Zwitserland alleen al zou het netwerk (5.320 km) goed zijn voor 1 miljard kWh per jaar, oftewel 2 procent van het totale landelijke verbruik.

Fransen happen toe, Zwitsers treuzelen

Ironisch genoeg gaat het in het buitenland misschien wel sneller dan in thuisland Zwitserland. "In Zwitserland is de regelgeving traag, we moeten drie jaar wachten op validatie," klaagt de oprichter. De Fransen hebben echter geen zin om te wachten en zetten vol in op de tests.

Het concept wordt momenteel getest in het Zwitserse Buttes. Als de pilot slaagt, verandert het spoor van een kostenpost in een energiecentrale. Geen horizonvervuiling, geen boze buren, gewoon stroom uit de grond terwijl je naar je werk treint.