Buschauffeur krijgt rekening van 138.000 euro omdat hij sneller dan het geluid zou hebben gereden

We kennen allemaal de schrik als de envelop van het CJIB met de paarse rand op de deurmat valt. Maar wat buschauffeur Hlynur Bragason uit Egilsstaðir overkwam, tart elke verbeelding.

Sinds begin 2024 hanteert IJsland een nieuw systeem waarbij weggebruikers worden belast op basis van de gereden afstand. Het doel is simpel: de inkomsten uit accijnzen op brandstof lopen terug door de opkomst van elektrische auto's, dus moet er een alternatief komen. Iedereen betaalt per kilometer, waarbij zwaardere voertuigen zoals bussen en vrachtwagens een hoger tarief hebben.

Toen Bragason zijn eerste factuur opende, dacht hij eerst dat hij zijn bril niet op had. Er stond een bedrag van bijna 20 miljoen IJslandse kronen, omgerekend zo'n 138.000 euro. Volgens de IJslandse belastingdienst had hij in januari met één van zijn bussen maar liefst 999.691 kilometer afgelegd.

Sneller dan het geluid

Om dat getal in perspectief te plaatsen: de omtrek van de aarde is ongeveer 40.000 kilometer. Bragason zou dus in 31 dagen tijd 25 keer de wereld rond zijn gereden. Dat is op zichzelf al een prestatie van formaat, maar als je er even een rekenmachine bij pakt, wordt het pas echt lachwekkend.

De maand januari telt 744 uren. Om bijna een miljoen kilometer af te leggen, had de buschauffeur non-stop moeten rijden met een gemiddelde snelheid van 1343 kilometer per uur. Dat is sneller dan het geluid.

Bij temperaturen rond het vriespunt plant geluid zich voort met ongeveer 1200 kilometer per uur. Zelfs met wind mee en berg af is dat voor een touringcar een fysieke onmogelijkheid. Bragason merkte droogjes op dat hij het in januari wel druk had gehad, maar dat hij zich niet kon herinneren dat hij zó hard had gereden.

Systeemfout door schattingen

De oorzaak van de blunder ligt in de systematiek van de belastingdienst. Omdat niet elke auto real-time gevolgd wordt, worden de kilometers berekend op basis van periodieke meterstanden en schattingen. Daar is bij de invoer iets gruwelijk misgegaan. In werkelijkheid heeft de bus in kwestie sinds de aanschaf in totaal nog maar 440.000 kilometer op de teller staan.

Bragason is bovendien niet de enige. Op sociale media delen talloze IJslanders hun bizarre rekeningen. Er is zelfs een geval bekend van een voertuigbezitter die 30.000 kronen moest betalen voor een auto die al sinds oktober stilstaat en niet eens geregistreerd is.

Het toont de kinderziektes van een systeem waar ook in Nederland al jaren over wordt gediscussieerd. De invoering van rekeningrijden is technisch complex en foutgevoelig, zoals de IJslanders nu aan den lijve ondervinden.

De IJslandse belastingdienst heeft inmiddels laten weten dat grove fouten gecorrigeerd kunnen worden. Dat is een hele geruststelling voor Bragason, die anders zijn huis had moeten verkopen om de rekening te voldoen. Het incident is vermakelijk, maar legt ook pijnlijk bloot wat er gebeurt als de overheid blind vaart op algoritmes zonder menselijke controle.