Amerikaanse rechter wijst verzoek tot seponeren af: rechtszaak tegen Tesla over auteursrechtinbreuk Blade Runner gaat door

Toen Elon Musk in 2024 de langverwachte Tesla Cybercab presenteerde, wilde hij de wereld laten zien dat de toekomst was gearriveerd. Om die boodschap kracht bij te zetten, zocht zijn marketingteam naar visuele ondersteuning die de juiste futuristische sfeer opriep.

Ze benaderden filmstudio Alcon Entertainment met het verzoek om beelden te mogen gebruiken uit de sciencefictionklassieker Blade Runner 2049. Het antwoord van de studio was echter onverbiddelijk: er werd geen toestemming verleend.

Ondanks deze expliciete weigering verschenen er tijdens de onthulling beelden op het scherm die voor fans van de film direct herkenbaar waren. Een man in een lange jas die uitkijkt over een verwoeste, oranje verlichte stad.

Het was geen kopie van de filmrol, maar een door kunstmatige intelligentie gegenereerde afbeelding die de stijl, compositie en sfeer van het werk van regisseur Denis Villeneuve exact nabootste. Tesla dacht hiermee een slimme juridische omweg te hebben gevonden.

Rechter ziet geen reden tot seponeren

Die gok pakt nu verkeerd uit. Alcon Entertainment sleepte Tesla en Musk voor de rechter. De advocaten van de autofabrikant dienden daarop een verzoek in om de zaak direct te laten vallen, omdat er volgens hen geen sprake was van directe kopieën.

Rechter George Wu van de rechtbank in Californië heeft in een voorlopige uitspraak echter laten weten dat hij niet van plan is dat verzoek in te willigen. Volgens Wu zijn de beschuldigingen van Alcon aannemelijk en gegrond genoeg om een volledig proces te starten.

De rechter gaf aan dat het argument van redelijk gebruik waarschijnlijk geen stand houdt. Het feit dat Tesla specifiek om toestemming had gevraagd en die geweigerd kreeg, werkt in hun nadeel. Het suggereert dat ze wisten dat ze fout zaten en vervolgens AI hebben ingezet als een instrument om de rechten van de studio te omzeilen.

Angst voor reputatieschade

De reden dat Alcon de samenwerking weigerde, is saillant. In de rechtbankstukken wordt duidelijk dat de studio niet geassocieerd wil worden met Elon Musk. Ze omschrijven zijn publieke gedrag en politieke uitlatingen als wispelturig en polariserend.

De filmstudio vreesde dat een link met Tesla hun merk schade zou toebrengen. Dat Tesla vervolgens de beelden alsnog nabootste, wordt door Alcon gezien als een valse suggestie van samenwerking, iets wat in de VS zwaar wordt aangerekend onder het merkenrecht.

Hoewel de rechter enkele claims tegen mediapartner Warner Bros. Discovery wel heeft verworpen, blijft de kern van de zaak tegen Tesla overeind staan. Het is een belangrijke horde in een proces dat verstrekkende gevolgen kan hebben.

Het raakt namelijk de kern van een nieuw juridisch vraagstuk: mag je AI gebruiken om auteursrechtelijk beschermd materiaal zo nauwkeurig na te maken dat het publiek het verschil nauwelijks ziet?

Voorlopig moet Musk zich opmaken voor een gang naar de rechtbank. De ironie is groot. De man die regelmatig waarschuwt voor de gevaren van AI, wordt nu zelf juridisch aangepakt omdat hij diezelfde technologie inzette om een 'nee' van een rechtenhouder te negeren.