Dreigende toloorlog tussen Nederland en België kan leiden tot einde van vrij verkeer in Europa

Het lijkt een lokaal conflict, maar de implicaties kunnen groot zijn. Vlaanderen wil per 2027 een vignet invoeren om de staatskas te spekken, en de opbrengsten van naar schatting 130 miljoen euro zijn alvast ingeboekt.

Voor de Nederlandse politiek is de maat vol. In de Tweede Kamer eisen fracties dat demissionair minister Tieman ingrijpt. De boodschap is helder: als diplomatie niet werkt, moeten we wellicht dezelfde taal gaan spreken.

Het scenario van een Europese toloorlog wordt daarmee denkbaar. Als Nederland besluit om ook tol te gaan heffen voor Belgische kentekens, is het hek van de dam. Wat houdt Duitsland dan nog tegen om hetzelfde te doen?

Binnen de kortste keren rijden we in Europa niet meer grenzeloos rond, maar moeten we bij elke landsgrens de portemonnee trekken. Het zou het fundamentele idee van vrij verkeer in de Europese Unie ernstig ondermijnen.

Roadtrip voor de elite?

Voor de vakantieganger wordt Europa langzaam een financiële hindernisbaan. We zijn al gewend aan de tolwegen in Frankrijk en Italië, waar je betaalt voor het gebruik van specifieke snelwegen.

Maar de trend verschuift naar toegang betalen voor een heel land of specifieke steden. Met milieustickers in Duitsland, vignetten in Oostenrijk en Zwitserland en nu een mogelijke algemene heffing in België, stapelen de kosten zich op.

Een roadtrip naar het zuiden dreigt hierdoor iets te worden voor de elite. Als je voor elk land dat je doorkruist een vignet van tientallen euro's moet kopen, plus de brandstof en de reguliere tolwegen, loopt de rekening in de honderden euro's op voordat je je bestemming bereikt. De vrijheid van de auto, ooit het symbool van Europese eenwording, wordt zo langzaam ingeperkt door een lappendeken van nationale belastingen.

Oog om oog, tand om tand

In Den Haag wordt openlijk gespeculeerd over politieke vergelding. De fractie van Denk pleit voor harde maatregelen: als de Belgische regering onze burgers laat betalen, waarom zouden wij de Belgen dan nog gratis over de A16 en A2 laten rijden? Minister Tieman sluit dit niet uit, al schuift hij de beslissing door naar zijn opvolger.

Het is een gevaarlijk spel. Juridisch gezien is het invoeren van tol voor alleen buitenlanders discriminatie, iets waar Duitsland eerder al op stukliep bij het Europese Hof. België zoekt nu naar een maas in de wet om de eigen bevolking te compenseren zonder de regels te overtreden. Als dat lukt, ligt de weg open voor elk ander EU-land om hetzelfde trucje toe te passen.

De komende maanden worden cruciaal voor de Europese automobilist. Als er geen diplomatieke oplossing komt, stevenen we af op een situatie waarin de open grenzen veranderen in een wirwar van vignetten en betaalpoortjes. En de rekening? Die ligt uiteindelijk bij de burger, aan alle kanten van de grens.