Wildgroei aan verblindende fietslampen vormt steeds groter gevaar op de weg

Van knijpkat naar schijnwerper

Vroeger was het simpel. Je had een dynamo die tegen je band aan liep en als je hard genoeg trapte, produceerde je net genoeg licht om niet tegen een geparkeerde auto te knallen. Het licht was geel, zwak en viel uit zodra je stopte. Fast forward naar 2026: het fietspad is veranderd in een landingsbaan voor vliegtuigen.

De technologische vooruitgang heeft ons LED-verlichting gebracht, maar die zegen is inmiddels een vloek geworden. Uit peilingen van de ANWB blijkt dat de tolerantiegrens is bereikt. Maar liefst twee derde van de weggebruikers wordt systematisch verblind door tegemoetkomende fietsers. Het gaat niet meer om 'gezien worden', het gaat om een ordinaire wapenwedloop van wie de meeste lumen op het asfalt kan smijten.

De opmars van de netvlies-schroeiers

De boosdoener is een giftige cocktail van goedkope elektronica en de e-bike revolutie. Omdat elektrische fietsen en speed pedelecs (met name de opgevoerde fatbikes) veel harder gaan, willen bestuurders verder vooruit kunnen kijken. Het resultaat is dat fietsen worden uitgerust met koplampen die qua lichtopbrengst niet onderdoen voor die van een middenklasse auto.

Daarnaast is er de wildgroei aan goedkope 'AliExpress-meuk'. Voor een paar euro koop je online een lamp die duizenden lumens uitbraakt. Deze lampen hebben vaak geen lens die het licht bundelt, maar stralen als een open zoeklicht alle kanten op. Recht in de ogen van tegenliggers. Het menselijk oog reageert hierop door de pupillen samen te knijpen, waardoor je effectief enkele seconden blind bent voor de rest van de omgeving.

Den Haag loopt hopeloos achter

Terwijl je op het fietspad wordt gelaserd door een tiener op een fatbike, blijft het vanuit de overheid angstvallig stil. De Nederlandse wetgeving voor fietsverlichting stamt gevoelsmatig nog uit het tijdperk van de trekschuit. De regels zijn simpel: wit of geel voor, rood achter. Er worden geen eisen gesteld aan de maximale lichtsterkte of de afstelling van de lichtbundel.

Dit staat in schril contrast met onze Oosterburen. In Duitsland geldt de strenge 'StVZO'-norm. Fietslampen moeten daar, net als autokoplampen, een duidelijke 'cut-off' lijn hebben. Dit betekent dat de lichtbundel aan de bovenkant wordt afgevlakt, zodat het licht op de weg valt en niet in de ogen van de tegenligger. In Nederland mag je wettelijk gezien gewoon met een stadionlamp rondrijden, zolang hij maar wit is en niet knippert.

Het Purkinje-effect: Waarom LED pijn doet

Er is ook een biologische reden waarom we die moderne fietslampen zo haten. Ouderwetse gloeilampjes gaven warm, geel licht. Moderne LED's zijn vaak helwit met een blauwe ondertoon. In het donker zijn onze ogen extra gevoelig voor dit blauwe spectrum, een fenomeen dat bekend staat als het Purkinje-effect.

Onze hersenen interpreteren dit felle, puntvormige LED-licht als een pijnprikkel. Het is alsof er een naald in je oog wordt gestoken. Uit de ANWB-cijfers blijkt dat mensen niet alleen met hun ogen knijpen, maar in 2 procent van de gevallen zelfs hun ogen volledig sluiten uit reflex. Op een smal fietspad met tegenliggers is dat vragen om ongelukken.

Russische roulette bij 25 km/u

De gevolgen zijn niet mals. Het is niet alleen 'irritant', het is een recept voor ongevallen. Als je verblind wordt, verdwijnt je dieptezicht en zie je obstakels zoals paaltjes, stoepranden of voetgangers niet meer. 18 procent van de fietsers geeft aan 'vaak tot zeer vaak' verblind te worden.

Automobilisten hebben het ook zwaar. Een groepje fietsers met slecht afgestelde, felle lampen kan in het donker makkelijk worden aangezien voor een naderende auto. Dit zorgt voor twijfel en gevaarlijke remacties. Zeker op onverlichte polderwegen is de chaos compleet als zo'n lichtslinger je tegemoetkomt.

De boete is een lachertje (als je hem al krijgt)

En de handhaving? Die is nagenoeg afwezig op dit vlak. De politie controleert (soms) of je licht hebt, maar heeft geen apparatuur om te meten of je licht te fel is of verkeerd staat afgesteld. In 2026 bedraagt de boete voor het niet voeren van verlichting 75 euro.

De ironie is stuitend: je krijgt een prent als je lampje het niet doet (gevaarlijk voor jezelf), maar je kunt straffeloos je medeweggebruikers verblinden met een niet-goedgekeurde bouwlamp (gevaarlijk voor iedereen). Zolang er geen wettelijke limiet is aan het aantal lumen, kan oom agent weinig doen tegen die oogverblindende lasershows.

Doe de muur-test of wees een eikel

Totdat de politiek wakker wordt en de Duitse normen overneemt, zijn we aangewezen op ons fatsoen. Heb je een krachtige lamp op je e-bike of racefiets? Doe even normaal en check je afstelling.

Het is geen hogere wiskunde: zet je fiets vijf meter van een muur. De bovenkant van de lichtvlek op de muur moet lager zijn dan de hoogte van je koplamp. Is de vlek hoger? Dan ben je mensen aan het verblinden. Schroef dat ding naar beneden. Je hoeft de toppen van de bomen niet te verlichten, tenzij je op uilenjacht bent.