Nieuws

RIVM ziet letsel bij tieners verzesvoudigen: coalitieakkoord legt fatbike aan banden

Het onderbuikgevoel van menig weggebruiker is nu statistisch bevestigd: de opkomst van de fatbike zorgt voor een ongekende piek in het aantal ziekenhuisopnames onder jongeren. Het RIVM presenteert cijfers die de chaos op het fietspad blootleggen. Voor de beoogde coalitie van VVD, D66 en CDA is de maat vol: in het nieuwe akkoord staan harde regels om de elektrische fiets met dikke banden aan te pakken.

Jesper Penninga
RIVM ziet harde stijging van letsel bij tieners: nieuw kabinet grijpt hard in met helmplicht en minimumleeftijd voor fatbikes

De cijfers uit een nieuw RIVM-onderzoek laten aan duidelijkheid niets te wensen over. Tussen 2020 en 2024 is het aantal bezoeken aan de Spoedeisende Hulp (SEH) na een ongeval met een elektrische fiets verdubbeld.

Maar wie inzoomt op de leeftijdsgroepen, ziet waar de echte pijn zit. Bij jongeren tussen de 12 en 17 jaar is het aantal SEH-bezoeken met maar liefst 616 procent gestegen. Deze enorme groei loopt exact parallel aan de opkomst van de fatbike in het straatbeeld. Waar deze categorie in 2020 nog nauwelijks bestond, zorgt hij nu voor honderden zware ongevallen per jaar.

RIVM-cijfers tonen onhoudbare situatie aan

De conclusie van het RIVM en de geraadpleegde experts is hard: de veiligheidssituatie is onhoudbaar geworden. De kans op ernstig letsel is op een e-bike aanzienlijk groter dan op een gewone fiets, en jongeren blijken door een gebrek aan rijervaring en risico-inschatting extreem kwetsbaar.

Het rapport fungeert als een politiek breekijzer. Waar regelgeving rondom e-bikes jarenlang een heet hangijzer was, verschuift het sentiment door deze harde data van stimuleren van fietsen naar beschermen van de volksgezondheid.

Nieuwe coalitie maakt einde aan de wetteloosheid

De beoogde coalitie van VVD, D66 en CDA reageert direct op deze veiligheidscrisis. In het kersverse coalitieakkoord is opgenomen dat er een aparte voertuigcategorie komt voor fatbikes. Dit is een juridische gamechanger.

Tot nu toe vielen deze voertuigen onder de algemene regels voor e-bikes, waardoor handhaving op leeftijd of helmgebruik onmogelijk was. Met de voorgenomen nieuwe categorie wordt de weg vrijgemaakt voor twee harde eisen: een minimumleeftijd en een helmplicht. Hiermee wordt de fatbike feitelijk gelijkgesteld aan de snorfiets, wat de aantrekkelijkheid voor schoolgaande jeugd drastisch zal verminderen.

Gemeenten krijgen eindelijk de macht om te handhaven

Naast landelijke regels krijgen ook lokale overheden meer bevoegdheden. Het akkoord stelt dat gemeenten de mogelijkheid krijgen om fatbike-vrije zones in te voeren. Dit was juridisch eerder onmogelijk, omdat een gemeente niet mocht discrimineren tussen een fatbike en een normale elektrische fiets.

Door de nieuwe voertuigcategorie kunnen burgemeesters deze specifieke modellen straks wél weren uit drukke winkelstraten of rondom scholen. Voor de automobilist is dit nieuws een validatie: de periode waarin jonge tieners met hoge snelheid en zonder helm door het verkeer konden zigzaggen, lijkt zijn langste tijd te hebben gehad.