Steeds meer metalen vangrails maken plaats voor betonnen barrières om veiligheid te vergroten

De traditionele, gegalvaniseerde stalen vangrail is al decennialang het standaard straatmeubilair langs Europese wegen. Maar wie goed oplet, ziet een langzame verschuiving. Op drukke knooppunten en ringwegen rukt het beton op, in de vorm van de zogeheten stepbarrier.

Wegbeheerders vervangen het flexibele metaal door starre blokken beton. Voor veel bestuurders voelt dit tegennatuurlijk. Bij een metalen vangrail heb je het idee dat deze meebuigt en de klap opvangt, terwijl beton de reputatie heeft onverbiddelijk hard te zijn.

Crashtests tonen de limieten van metaal

Dat gevoel klopt deels, bleek onlangs in een rapportage van het Franse testlaboratorium Transpolis. Een botsing met een personenauto tegen een metalen vangrail resulteert doorgaans in een minder abrupte impact, omdat de constructie ontworpen is om de energie te absorberen door in te deuken. Beton geeft niet mee. Waarom kiest Rijkswaterstaat dan toch voor die harde muur?

Het antwoord ligt bij het zware verkeer. Een metalen vangrail is berekend op het gewicht van een personenauto of lichte bestelbus. Als een zwaarbeladen vrachtwagenchauffeur de macht over het stuur verliest en de berm in duikt, wordt een stalen vangrail vaak simpelweg doorbroken.

De vrachtwagen belandt dan op de andere weghelft, met fatale frontale botsingen als gevolg. Een betonnen stepbarrier is door zijn schuine profiel specifiek ontworpen om de wielen van een vrachtwagen terug de weg op te sturen en het gevaarte tegen te houden, waardoor tegenliggers gespaard blijven.

Motorrijders zijn veiliger af zonder stalen palen

Een ander, vaak onderbelicht voordeel van de betonnen muur betreft de veiligheid van tweewielers. Voor motorrijders is een valpartij richting een klassieke vangrail levensgevaarlijk. De stalen staanders waarop de rail is gemonteerd, werken als messen wanneer een rijder er met hoge snelheid onderdoor glijdt.

Betonnen barrières hebben een glad, doorlopend oppervlak zonder uitstekende delen. Bij een schuiver klapt of glijdt een motorrijder tegen een platte muur. Hoewel dat nog steeds een zware klap is, is de kans op dodelijk letsel aanzienlijk kleiner dan bij onafgeschermde stalen palen.

Minder files door lagere onderhoudsbehoefte

Ondanks de veiligheidsvoordelen zullen we de metalen vangrail voorlopig nog overal blijven zien. De aanschaf van betonnen barrières is namelijk ruim twee keer zo duur als metaal. Wegbeheerders plaatsen ze daarom alleen op risicovolle locaties met extreem veel verkeer.

Op de lange termijn is de boekhouder echter blijer met beton. Een metalen vangrail is na een lichte aanrijding krom en moet door wegwerkers deels vervangen worden. Dit betekent dat er een rijstrook dicht moet, wat in Nederland direct zorgt voor zware files en gevaarlijke situaties voor de wegwerkers. Een betonnen muur heeft na een crash vaak alleen een veegbeurt nodig, wat het onderhoud aanzienlijk goedkoper en veiliger maakt.