Rood licht op de weg: spaart de vleermuis, maar verslechtert reactievermogen automobilist

In de Deense stad Gladsaxe, onder de rook van Kopenhagen, rijden automobilisten op de Frederiksborgvej tegenwoordig door een rode gloed. De gemeente heeft daar de witte straatverlichting vervangen door rode ledlampen. Hoewel de maatregel volgens Newsweek bedoeld is om de lokale biodiversiteit te beschermen, waarschuwen experts dat de verkeersveiligheid hierdoor in het geding komt. Het menselijk oog is onder rood licht namelijk aanzienlijk minder effectief.

De blinde vlek voor de bestuurder

Hoewel het rode licht een zegen is voor de natuur, is het voor de automobilist verre van ideaal. Uit technische analyses, onder meer aangehaald door het Franse Caradisiac en BFM Business, blijkt dat het menselijk oog onder rood licht veel meer moeite heeft met het inschatten van contrasten en afstanden. Hierdoor neemt de visuele scherpte af, wat direct invloed heeft op hoe snel een bestuurder kan reageren op onverwachte obstakels.

Bovendien kan de ongebruikelijke kleur leiden tot optische vermoeidheid. Waar wit licht de omgeving natuurlijk weergeeft, zorgt de rode gloed ervoor dat diepteperceptie lastiger wordt. Voor de automobilist betekent dit dat een rit over een dergelijke weg meer concentratie vergt, terwijl de feitelijke zichtbaarheid lager is.

Nederlandse wijk als wereldprimeur

Nederland liep jaren geleden al voorop met deze techniek. Zoals Solar & Storage Magazine destijds optekende, kreeg de wijk Zuidhoek in Nieuwkoop de wereldprimeur met vleermuisvriendelijke straatverlichting van Signify (het voormalige Philips Lighting). Omdat de wijk grenst aan een Natura 2000-gebied, werd er een 'lichtrecept' ontwikkeld dat door vleermuizen wordt gezien als duisternis, maar voor bewoners nog net genoeg zicht biedt.

Om de veiligheid in deze Nederlandse woonwijk te waarborgen, werd een specifieke golflengte gekozen die het bioritme van de dieren niet verstoort. Inmiddels is dit concept overgenomen in het buitenland. Newsweek meldt dat in Denemarken nu ook 700 meter aan fietspaden en hoofdwegen bij Gladsaxe rood kleurt, terwijl Euronews wijst op vergelijkbare projecten in het Britse Worcester.

Waarom rood? De roep van de vleermuis

De reden voor deze kleurverandering ligt bij de vleermuis. Traditionele witte straatverlichting werkt als een onzichtbare barrière voor deze nachtdieren. Ze durven de weg niet over te steken omdat ze zich te zichtbaar voelen voor roofdieren. Rood licht heeft een langere golflengte en wordt door vleermuizen waargenomen als bijna volledige duisternis.

Onderzoek van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) bevestigde dat lichtschuwe vleermuissoorten onder rood licht even actief blijven als in het pikkedonker. Hierdoor kunnen kolonies blijven jagen zonder dat hun leefgebied wordt versnipperd door de lantaarnpalen langs de weg.

Frankrijk kiest voor de middenweg

In Frankrijk probeert de gemeente Avord een compromis te vinden tussen ecologie en verkeersveiligheid. Daar is de verlichting seizoensgebonden: in de zomermaanden kleurt het licht amber-rood om de fauna te beschermen, terwijl in de winter — wanneer de nachten langer zijn en goed zicht cruciaal is — de lampen weer naar neutraal wit springen.