Waarom Volkswagen zijn toekomst noodgedwongen buiten Duitsland bouwt

Volkswagen heeft onlangs de jaarcijfers gepresenteerd en de resultaten laten een duidelijke verschuiving in de markt zien. Het aantal verkochte voertuigen bleef met bijna negen miljoen stuks vrijwel gelijk aan het voorgaande jaar maar de operationele winst halveerde naar negen miljard euro.

De winstmarge daalde hierdoor naar net geen drie procent. Volgens topman Oliver Blume ligt de oorzaak niet bij een gebrek aan consumentenvraag maar bij structureel te hoge kosten. Hij stelt dat het verdienmodel van de afgelopen decennia niet meer werkt voor Volkswagen en evenmin voor de rest van de Duitse auto industrie.

Jarenlang leunde de Duitse economie op een uiterst succesvolle formule. De industrie blonk uit in het bouwen van complexe verbrandingsmotoren geproduceerd met behulp van relatief goedkope energie.

Deze voertuigen werden met een aanzienlijke marge wereldwijd verkocht waarbij China als de absolute groeimarkt fungeerde. Volkswagen had daar jarenlang een dominant marktaandeel en de winsten uit deze joint ventures financierden de omvangrijke organisatiestructuur en productiefaciliteiten in Duitsland. Vandaag de dag staan deze drie pijlers complexiteit goedkope energie en de afzetmarkt tegelijkertijd onder zware druk.

De verschuiving van hardware naar software

De transitie naar elektrische voertuigen maakt de traditionele voorsprong van de Duitse ingenieurs steeds minder relevant. Een elektromotor is veel simpeler opgebouwd dan een verbrandingsmotor waardoor de toegevoegde waarde in de industrie verschuift naar software en batterijtechnologie.

Tegelijkertijd zijn de energiekosten in Duitsland structureel gestegen waardoor lokale productie aanzienlijk duurder is geworden dan in Azië. Daarnaast heeft China de afgelopen tien jaar met gerichte overheidssubsidies in hoog tempo een eigen concurrerende auto industrie opgebouwd.

Merken als BYD en Geely produceren efficiënter en goedkoper waardoor de winstbijdrage van Volkswagen uit China drastisch is gedaald en de prognoses voor de komende jaren verder naar beneden zijn bijgesteld.

Nieuwe strategie met regionale focus

De verkoopcijfers van elektrische modellen in Europa laten zien dat Volkswagen als merk zeker nog relevant is. Het bedrijf is momenteel echter te duur georganiseerd om dezelfde rendementen te behalen als concurrenten zoals Toyota.

Om dit op te lossen heeft Volkswagen de bedrijfsstrategie fundamenteel gewijzigd. In plaats van alle technologie intern in Duitsland te ontwikkelen kiest het concern nu expliciet voor strategische partnerships zoals met Rivian in de Verenigde Staten en Xpeng in China.

De productontwikkeling verschuift hiermee naar regionale hubs die dichter bij de lokale consument staan en kostenefficiënter kunnen opereren. Deze koerswijziging biedt Volkswagen als onderneming een solide basis voor de toekomst maar laat tegelijkertijd de vraag open hoe het industriële verdienmodel voor productielocatie Duitsland eruit moet gaan zien.