Grootschalige smartphone-controles op komst: buurland pakt afleiding achter het stuur keihard aan

Wie vanaf april de grens oversteekt, is gewaarschuwd. De Duitse automobielclub ACE (Auto Club Europa) lanceert onder het motto "Kopf hoch!" (Hoofd omhoog!) een massaal offensief tegen smartphonegebruik achter het stuur. Door heel Duitsland worden observatieposten ingericht op meer dan 250 drukke kruispunten binnen de bebouwde kom. Het doel: keiharde data verzamelen over hoeveel mensen daadwerkelijk afgeleid zijn.

De eerste test in Frankfurt am Main loog er niet om. In slechts een halfuur tijd werden 207 passerende voertuigen geobserveerd, waarbij 14 bestuurders (ruim 7 procent) betrapt werden met een telefoon in de hand. Opvallend was dat de overtredingen evenredig verdeeld waren over rijdend verkeer en mensen die stilstonden voor een rood stoplicht.

Levensgevaarlijke 'blindvlucht'

De Polizei NRW en experts van de ACE waarschuwen dat de gevolgen stelselmatig worden onderschat. Wie bij 50 km/u slechts twee seconden naar een scherm kijkt, legt maar liefst 28 meter blind af. Bij 30 km/u is dat alsnog 17 meter – meerdere autolengtes zonder enige blik op de weg. Volgens schattingen van de Duitse politie is afleiding inmiddels de oorzaak van één op de tien ongevallen met letsel, waarbij de kans op een crash tot wel 50 keer groter is als je een scherm bedient.

De Nederlandse praktijk: stagnerende cijfers en torenhoge boetes

De Duitse zorgen sluiten naadloos aan bij de realiteit op de Nederlandse wegen. Volgens de meest recente Staat van de Verkeersveiligheid van de SWOV vielen er in 2024 maar liefst 675 verkeersdoden en 7.800 ernstig gewonden. Een structurele daling in die cijfers blijft uit. Uit observatiestudies van de SWOV blijkt dat gemiddeld 5 procent van de automobilisten en 8 procent van de fietsers actief een telefoon in de hand heeft tijdens het rijden.

Om dit gedrag de kop in te drukken, grijpt de Nederlandse overheid stevig in de portemonnee, al is er een cruciaal juridisch verschil met onze oosterburen. Waar je in Duitsland óók bij een rood stoplicht of met een uitgeschakelde motor direct een prent van €100 en een strafpunt krijgt, geldt de Nederlandse wet specifiek voor rijdend verkeer. Sta je in Nederland volledig stil in de file of voor rood, dan mag je formeel gezien je telefoon vasthouden. Zodra de wielen echter rollen, riskeer je direct de torenhoge boete van €440 (exclusief administratiekosten). De ANWB benadrukt dat dit met recht een van de allerhoogste verkeersboetes van ons land is.

Fear of missing out

Ondanks dat appen bij stilstaan in Nederland niet strafbaar is, raden experts het ten strengste af. Volgens Veilig Verkeer Nederland (VVN) hebben 10 miljoen Nederlanders een smartphone, en gebruikt de helft deze weleens in het verkeer. Het lezen of typen van een berichtje – en daarna weer blind wegrijden terwijl je met je hoofd nog bij dat appje zit – verhoogt het ongevalsrisico direct met een factor 2,5.

VVN wijst naar de 'Fear of missing out' (FOMO) als de grootste boosdoener en pleit voor de MONO-aanpak. Hoe voorkom je dat je toch dat schermpje oplicht? Enkele effectieve tips van VVN en partners:

• Stel 'Niet storen' in: Laat je telefoon automatisch op stil springen zodra je gaat rijden.
• Automatische reacties: Gebruik apps zoals In-Traffic Reply (van Samsung) die berichten automatisch beantwoorden met "Ik zit in het verkeer".
• Uit het zicht: Stop de telefoon letterlijk in een tas achterin of in het dashboardkastje. Wat je niet ziet, verleidt je minder.
• Stel navigatie vooraf in: Programmeer je route voordat je de sleutel omdraait.

De Duitse smartphone-controles zijn een spiegel voor de hele Europese automobilist. Het bericht kan wachten; de fietser die voor je oversteekt, niet.