Tanktoerisme naar België stijgt, maar voordeel kan tegenvallen

CBS-cijfers laten zien dat de gemiddelde Nederlandse pompprijzen eind maart en begin april verder opliepen. Dat prijsverschil was allang niet meer marginaal: NOS meldde in maart al dat het verschil tussen de Nederlandse en Belgische pomp kon oplopen tot zo’n 60 cent per liter.

Het is dan ook geen verrassing dat die prijskloof invloed heeft op het aantal tankstationbezoeken in België. Data van het Nederlands Verplaatsingspanel (NVP) – een initiatief van Dat.mobility en Mobidot – laten zien dat het percentage Nederlanders dat in België stopt bij een pomp, landelijk steeg van 8,27 procent half februari naar 9,74 procent begin april. Bij panelleden die binnen 24 kilometer van de grens wonen, lag dat aandeel logischerwijs hoger en liep het in diezelfde periode op van 15,68 naar 18,16 procent.

Daarbij is wel een belangrijke methodische nuance op zijn plaats. Het panel registreert op basis van locatiedata uitsluitend een bezoek aan een tankstation. De cijfers tonen daarmee vooral meer tankstationbezoeken in België binnen het panel, maar zeggen niet direct hoeveel liters er daadwerkelijk zijn getankt of hoe groot de financiële besparing onder de streep was.

Emotie en de rechtervoet

Dat meer automobilisten uitweken naar Belgische pompstations, is volgens Dicke-Ogenia niet alleen een rekensom. Volgens hem hebben sommige bestuurders het gevoel dat brandstof onnodig duur wordt verkocht, wat wantrouwen voedt en de bereidheid vergroot om om te rijden.

Dicke-Ogenia wijst bovendien op een psychologische valkuil die het behaalde voordeel voor de consument kan verkleinen. Hij denkt dat sommige automobilisten de neiging hebben om onderweg harder te rijden om de extra reistijd te compenseren. Dat zou het brandstofverbruik verhogen, waardoor een deel van de besparing verloren gaat. Deze observaties rond frustratie en een zwaardere rechtervoet zijn overigens de interpretaties van de expert, en geen direct gemeten gedrag uit de paneldata.

Prijsverschil blijft bepalend

Of het omrijden voor een tankbeurt aanhoudt, valt nog te bezien. De NVP-data lieten zien dat de stijgende lijn begin april alweer enigszins begon af te vlakken. Volgens de analyse is het bovendien de vraag of dit gedrag op lange termijn beklijft, omdat tanktoerisme simpelweg meer tijd en moeite kost.

In de data-analyse wordt ook de bredere geopolitieke situatie nog genoemd, zoals een mogelijke heropening van de Straat van Hormuz. Geopolitieke ontspanning kan olie- en brandstofprijzen beïnvloeden, maar is geen directe garantie voor goedkoper tanken in Nederland. Uiteindelijk blijft de regel voor grensrijders onveranderd: de rit is pas interessant zolang het specifieke prijsverschil tussen de Nederlandse en Belgische pomp opweegt tegen de extra kilometers.