RDW noemt Tesla FSD niet zelfrijdend: juist daarom is deze goedkeuring zo belangrijk

Wie de afgelopen week de krantenkoppen scande, zou denken dat we vanaf morgen slapend achter het stuur naar kantoor kunnen. De realiteit is een stuk genuanceerder. De RDW gaf Tesla een typegoedkeuring met voorlopige geldigheid in Nederland voor FSD Supervised. Daarbij trapte de toezichthouder direct op de rem met een opvallend heldere disclaimer: dit voertuig is niet autonoom.

Het échte verhaal rond deze goedkeuring draait dan ook niet om de vraag of de auto zichzelf kan besturen. Het gaat om een veel fundamenteler Europees spanningsveld: hoe ver laat Europa autofabrikanten gaan met systemen die razend veel rijtaken overnemen, terwijl de juridische verantwoordelijkheid nog steeds honderd procent bij de menselijke bestuurder ligt?

Wat de RDW wél en niet heeft goedgekeurd

Laten we bij de feiten beginnen. Tesla heeft geen robotaxi-paspoort gekregen. De RDW classificeert FSD Supervised expliciet als een geavanceerd rijhulpsysteem (ADAS). De RDW maakt in de toelichting expliciet dat de bestuurder verantwoordelijk blijft en altijd moet kunnen ingrijpen. De krant lezen is er niet bij. Doe je dat wel, dan grijpt het systeem eerst in met signalen; bij herhaald onvoldoende alert gedrag kan het uiteindelijk tijdelijk niet meer worden ingeschakeld.

Bovendien is dit nog geen Europees groen licht. Voor EU-brede toelating moet de RDW nog een artikel 39-aanvraag via de Europese Commissie indienen, waarna de lidstaten in het verantwoordelijke comité stemmen. Europa werkt hierbij met strenge typegoedkeuringen vooraf, in tegenstelling tot de Verenigde Staten waar fabrikanten leunen op zelfcertificering en toezicht achteraf.

De oorlog tussen marketing en wetgeving

Waarom is deze goedkeuring dan toch zulk groot autonieuws? Omdat het de frontale botsing laat zien tussen tech-marketing en Europese wetgeving. Tesla verkoopt een systeem met de naam Full Self-Driving, terwijl het volgens de wetgever uitdrukkelijk niet zelfrijdend is.

Dat is geen onschuldig woordgrapje. De RDW waarschuwt in haar eigen dossiers al langer dat onduidelijkheid over de werking van rijhulpsystemen een serieus probleem is. Naamgeving varieert enorm en bestuurders begrijpen vaak niet goed wat hun auto wel en niet kan. Als een systeem steeds geavanceerder wordt, maar jij als bestuurder juridisch de volle klap opvangt als het fout gaat, ontstaat er een ingewikkeld grijs gebied.

De Amerikaanse waarschuwing: Waymo en de verborgen mens

Om te zien wat er gebeurt als techbedrijven de regie over de 'autonomie'-narratief volledig overnemen, kunnen we naar de Verenigde Staten kijken. Een recente reportage van het Amerikaanse More Perfect Union legde bloot hoe het robotaxi-bedrijf Waymo daar de markt verovert.

In tegenstelling tot Tesla's rijhulp in Europa, rijdt Waymo in meerdere Amerikaanse steden wél volledig zonder menselijke bestuurder aan boord. Het bedrijf zet veiligheidswinst nadrukkelijk centraal in zijn publieke en politieke verhaal om lokale regulering en zorgen over banenverlies in de taxi-industrie opzij te schuiven. De uitrol wordt gepresenteerd als een onvermijdelijke technologische revolutie.

Toch zit er een deuk in dat frictieloze beeld. Uit recent onderzoek van de Amerikaanse senator Ed Markey bleek dat Waymo nog steeds leunt op menselijke remote assistance operators om auto's op afstand te helpen bij complexe situaties. Ongeveer de helft van die werknemers blijkt in de Filipijnen te zitten. Zelfs de meest geavanceerde autonome systemen draaien dus deels op verborgen menselijke arbeid. Het bewijst dat de discussie over zelfrijdende auto's veel verder gaat dan alleen verkeersveiligheid.

De Europese testcase is begonnen

Nederland staat voorlopig niet aan de vooravond van stuurloze Waymo's die de lokale taxistandplaats overnemen. Maar met de goedkeuring van Tesla's FSD Supervised begint wel een gigantische Europese testcase. De vraag is nu hoe we als maatschappij omgaan met systemen die in hun marketing sneller volwassen lijken dan ze voor de wet daadwerkelijk zijn. Hoe laat je geavanceerde rijhulp toe, zonder dat het toezicht en heldere communicatie in de achteruitkijkspiegel verdwijnen? Dat is de échte rit waar we nu aan begonnen zijn.