Fietshelm rukt op, maar vervanging na val blijft uit

Het fietspad wordt steeds diverser en drukker. Waar gewone stadsfietsen de ruimte delen met speed pedelecs, zware elektrische bakfietsen en fatbikes, staan snelheids- en gewichtsverschillen op het fietspad nadrukkelijker op de voorgrond. Dat blijkt uit de cijfers van VeiligheidNL: in 2024 werden ruim 74.300 fietsers behandeld op de Spoedeisende Hulp. Bijna 48.900 van hen liepen ernstig letsel op, en bij zo’n 12.500 slachtoffers werd primair hersenletsel vastgesteld.

Hoewel veel fietsongevallen eenzijdig zijn, kan hoofdbescherming een fors verschil maken. Onderzoeksinstituut SWOV berekende eerder al dat een helm de kans op ernstig hoofd- of hersenletsel met circa 60 procent verkleint.

Helmgebruik blijft laag, maar aandacht groeit

Toch is de helm in Nederland nog lang geen gemeengoed. Uit de meest recente observatiestudie blijkt dat 5 procent van alle fietsers een helm draagt; bij e-bikers lag dat in 2025 op 8 procent. In 2024 was dat nog 10 procent, maar toen werden fatbikes nog onder e-bikes meegeteld. Daarmee loopt Nederland in internationale vergelijkingen achter op landen als België, Duitsland en Denemarken, al verschillen de exacte meetjaren en methodes per land.

Wel is er een kentering zichtbaar. Retail- en branchecijfers wijzen op groeiende belangstelling voor fietshelmen, vooral rond e-bikes en dagelijks gebruik, al komt een deel van die duiding van marktpartijen zelf. Zo meldde de ANWB dat de verkoop van fietshelmen in 2023 met 250 procent toenam tot circa 65.000 stuks.

Wie zich afvraagt of een goede fietshelm direct duur moet zijn, kan ook kijken naar de ANWB Fietshelmentest 2026, waaruit blijkt dat ook goedkopere helmen prima basisbescherming kunnen bieden. Accessoiremerk AGU ziet de helm langzaam minder uitzonderlijk worden en wijst op de veranderende markt: bijna de helft van alle nieuw verkochte fietsen is inmiddels elektrisch.

Na een klap is een helm niet vanzelfsprekend nog veilig

Fietsers die wél een helm dragen, lijken echter niet altijd te weten hoe deze werkt. Univé vermoedt op basis van het extreem lage aantal helmclaims dat veel fietsers hun helm na een val simpelweg blijven gebruiken. Terwijl de verzekeraar tienduizenden fietsgerelateerde schadeclaims verwerkte, werd er slechts in 123 gevallen een vergoeding voor een beschadigde helm aangevraagd.

Een gewone fietshelm is in de regel niet bedoeld om meerdere harde klappen op te vangen. Tijdens een val deukt het interne schuim in om de klap te absorberen. Zelfs zonder zichtbare schade kan de binnenschaal onzichtbaar beschadigd zijn. Hierdoor biedt de helm bij een volgende impact mogelijk aanzienlijk minder bescherming. Het advies is daarom om een helm na een val of harde klap direct te vervangen, ook als zichtbare schade ontbreekt.

Wetgeving in de maak

Partijen als Univé en AGU hopen dat de fietshelm, vergelijkbaar met de helm op de skipiste, door bewustwording vanzelf de norm wordt. Tegelijkertijd werkt de overheid aan hardere maatregelen. Het kabinet bereidt momenteel een voorstel voor om vanaf 2027 een helmplicht in te voeren voor minderjarigen op e-bikes, fatbikes en andere lichte elektrische voertuigen. Dit wetsvoorstel is echter nog niet definitief en moet nog ter goedkeuring naar de Tweede Kamer.