Wegenbelasting verlagen? Nederlanders willen gewoon een kilometerheffing

De onrust in het Midden-Oosten jaagt de brandstofprijzen omhoog. In Den Haag wordt daarom gekeken naar een mogelijke tijdelijke verlaging van de motorrijtuigenbelasting (MRB) om de automobilist tegemoet te komen. Te midden van die discussie peilde Wegenvignetten.nl, een commerciële vignettenaanbieder en dus geen overheidsinstantie, via marktonderzoeksbureau PanelClix hoe 1.052 Nederlanders over onze autobelastingen denken. De resultaten uit dit online panel zijn geen keiharde volkswil, maar geven wel een signaal af over hoe gevoelig de discussie ligt.

Betalen voor gebruik

In deze peiling kiest 43 procent voor een kilometerheffing, terwijl 34 procent het huidige MRB-systeem wil behouden. De motorrijtuigenbelasting hangt officieel af van brandstof, emissie en gewicht. Daarmee is kilometerheffing in dit onderzoek de populairste optie, maar dus niet de keuze van een meerderheid.

De politieke denkrichting om de wegenbelasting in de toekomst minder afhankelijk te maken van gewicht en meer te baseren op de omvang (het formaat) van de auto, krijgt in deze peiling beduidend minder handen op elkaar. Slechts 11 procent van de ondervraagden ziet dit zitten. Een nog kleinere groep (7 procent) is voorstander van een specifieke spitsheffing.

De kloof tussen benzine en stekker

Kijken we naar het type auto voor de deur, dan ontstaan er duidelijke verschillen. Rijders van een brandstofauto zijn relatief gehecht aan het huidige systeem: ruim een derde kiest voor behoud. Onder EV-rijders ligt dat aandeel met minder dan een kwart duidelijk lager.

Dat verschil is verklaarbaar, omdat MRB mede afhangt van gewicht en elektrische auto’s door hun accupakket vaak zwaarder zijn. De overheid erkent dat ook zelf: juist om dat extra gewicht deels te compenseren, golden en gelden er aparte MRB-regels en kortingen voor emissievrije auto’s.

Stekkerrijders staan iets meer open voor een belasting op formaat, maar ook in deze groep is kilometerheffing de meest gekozen optie. Onder mensen zonder auto kiest zelfs meer dan de helft voor rekeningrijden. Dat maakt vooral duidelijk dat de opvattingen sterk verschillen per groep en dat er geen simpel, breed gedragen model uit deze peiling rolt.

Waarschuwing voor de politiek

Volgens Mattijs Wijnmalen, mede-eigenaar van Wegenvignetten.nl, laten de cijfers zien dat veel ondervraagden een directer verband willen tussen gebruik en kosten. Hij ziet de uitkomsten van zijn peiling daarom als een signaal richting politiek Den Haag. "Als het kabinet de wegenbelasting wil hervormen, dan moet het niet alleen kijken naar technische uitvoerbaarheid, maar ook naar maatschappelijk draagvlak", stelt hij.

Wijnmalen wijst er daarnaast op dat een belasting op basis van formaat nadelig kan uitpakken voor sommige elektrische auto’s, omdat populaire EV’s vaak relatief groot zijn. Of dat argument uiteindelijk zwaar genoeg weegt in toekomstig beleid, is nog onduidelijk. Vast staat alleen dat de discussie over MRB, kilometerheffing en de belasting van elektrische auto’s voorlopig nog niet voorbij is.