Kun je nog wel normaal tanken als deze oliecrisis doorzet?

Laten we direct vooropstellen: we staan niet aan de vooravond van lege pompen. Het gaat hier om een crisisdocument met escalatiescenario's voor het moment dat de markt volledig vastloopt. Toch is dit plan uiterst relevant, want het maakt definitief een einde aan de illusie dat we onszelf als raffinageland wel even redden.

Diesel als hartslag van de logistiek

Het zwaarst uitgewerkte scenario draait specifiek om een dieseltekort van drie tot zes maanden. Diesel is de hartslag van onze logistiek; zonder die brandstof komen bevoorrading, supermarkten, ziekenhuizen en andere vitale processen snel onder druk te staan.

Hoewel Nederland veel diesel exporteert, kunnen we de grenzen niet zomaar dichttimmeren voor eigen gebruik. Door internationale afspraken met de EU en het IEA is dat simpelweg geen realistische optie.

Wie krijgt er voorrang bij schaarste?

De overheid werkt met een vaste escalatieladder. Pas in 'fase 4' belanden we in een situatie waarin de vrije markt faalt en er keiharde keuzes moeten worden gemaakt over de verdeling van de schaarse liters.

Op dat moment kan het distributieplan worden geactiveerd en ontstaat er een rangorde. In de conceptuitwerking van het plan staat ‘groep 1’ bovenaan: hulpdiensten, zorg, de voedselketen en brandstoftransport. Daarna volgt ‘groep 2’, voor vitale infrastructuur en afvalverwerking.

Rantsoenering aan de pomp voor automobilisten

Voor de gewone automobilist is de realiteit een stuk minder rooskleurig. Jouw personenauto valt in de restcategorie 'Groep 3', ambtelijk omschreven als 'overig binnenlands verbruik'.

Om te voorkomen dat schaarse brandstof door grenstoeristen wordt weggekaapt, beschrijft het plan voor deze groep een fysieke rantsoenering aan de pomp. Er wordt zelfs nagedacht over een modern pasjes- of bonnetjessysteem.

De overheid neemt de regie over

Dit document schets daarmee de ultieme noodgreep. Zodra een brandstofcrisis echt uit de hand loopt, stapt de overheid af van het marktmechanisme en draait alles om het overeind houden van de vitale ketens.

Woon-werkverkeer of een autovakantie zijn dan definitief geen prioriteit meer. In deze crisislogica telt alleen wat de maatschappij draaiende houdt, en de gewone automobilist sluit simpelweg achteraan in de rij.