Je auto als thuisbatterij: de elektrische auto als oplossing voor netcongestie

De groei van het aantal elektrische auto’s botst in Nederland steeds vaker op de fysieke grenzen van het stroomnet. Dat knelpunt wordt momenteel nergens zo concreet zichtbaar als in de regio Utrecht. De netbeheerder heeft daar recent ingegrepen: per 1 juli gaat het stroomnet in het gebied tussen Breukelen, Vianen en Driebergen voor een groot deel op slot. Nieuwe aanvragen voor een netaansluiting belanden op een wachtlijst. Dat raakt in dit gebied, met zo'n 800.000 inwoners, ook de gewone consument die thuis zijn meterkast wil verzwaren voor de installatie van een eigen laadpaal.

De gevolgen van deze netcongestie werken door in de bredere uitrol van laadinfrastructuur. Zo waarschuwt TNO dat een vol stroomnet de plaatsing van nieuwe, publieke laadpalen flink kan vertragen. Dit treft specifiek de automobilisten zonder eigen oprit. Zij zijn voor de overstap naar elektrisch rijden volledig afhankelijk van laadpunten in de straat. Als die publieke uitrol stokt, lopen zij sneller tegen drempels aan, zoals een gebrek aan laadplekken en mogelijk hogere tarieven aan de pomp.

De auto als energiebron

Nu de ruimte op het net schaars wordt, verschuift de aandacht naar een andere rol voor de elektrische auto. In plaats van alleen stroom af te nemen, kan het accupakket ook fungeren als een tijdelijke energiebron voor apparaten, de woning of de wijk. Autofabrikanten sorteren daar inmiddels op voor, al zijn de eerste stappen vooral nog gericht op consumentengemak.

Een actueel voorbeeld hiervan is de vernieuwde Volkswagen ID. Buzz. Vanaf deze zomer krijgt de elektrische bus een Vehicle-to-Load (V2L) functie. Via een speciale adapter op de laadaansluiting kan de hoogvoltaccu 2,0 kW aan stroom leveren aan externe apparaten, zoals e-bikes of een elektrische grill op de camping. Hoewel dat een handige toevoeging is voor recreatief gebruik, lost het stroom leveren aan een koelbox het probleem van een vol stroomnet niet op. V2L is simpelweg een eenrichtings-stopcontact.

De stap naar de thuisbatterij

Om het stroomnet daadwerkelijk te kunnen ontlasten, is een geavanceerder systeem nodig. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen Vehicle-to-Home (V2H), waarbij de auto stroom teruglevert aan de eigen woning, en Vehicle-to-Grid (V2G), waarbij de opgeslagen energie rechtstreeks wordt teruggeleverd aan het lokale stroomnet. Pas bij V2H en vooral V2G wordt de elektrische auto potentieel relevant als flexibele schakel in het bredere energiesysteem.

De theorie achter bidirectioneel laden is veelbelovend. Volgens berekeningen van ElaadNL zou een vloot van bidirectionele auto's richting 2050 in theorie 4,5 GW aan flexibel vermogen kunnen leveren. Bij het gebruik van dynamische energietarieven zouden elektrische auto's tijdens de drukke avondpiek (tussen 17:00 en 21:00 uur) gemiddeld 1 tot 2 kW per huishouden kunnen terugleveren aan het net. De auto laadt zichzelf vervolgens in de nachtelijke uren weer op voor de volgende dag, waardoor de grote laadpiek verschuift.

Pionieren en regeldruk

In de praktijk staat deze techniek echter nog in de kinderschoenen. De grootschalige uitrol wordt momenteel geremd door een gebrek aan uniforme standaarden, ontbrekende communicatieprotocollen en complexe Europese regelgeving. Auto, laadpaal, software en netbeheerder moeten naadloos dezelfde digitale taal spreken voordat dit systeem op grote schaal veilig kan functioneren. De verwachting is dat deze hobbels richting 2030 geleidelijker verdwijnen.

Toch bereiden fabrikanten zich voor. Volkswagen Group kondigde onlangs aan dat laaddochter Elli eind 2026 een eerste V2G-aanbod voor particuliere klanten in Duitsland wil lanceren. Het merk geeft daarbij aan dat de huidige ID-familie sinds 2023 onderhuids al voorbereid is op bidirectioneel laden, met als doel de auto op termijn te integreren in het energiesysteem en laadkosten te verlagen.

De situatie in de regio Utrecht maakt duidelijk dat het huidige stroomnet niet eindeloos meebeweegt met de groei van elektrisch rijden. De eerste logische stap is het slimmer plannen van laadmomenten. De volgende stap is dat auto's op de juiste momenten ook slim kunnen terugleveren. Een functie als V2L op de nieuwe ID. Buzz is een laagdrempelig en praktisch begin, maar de daadwerkelijke systeemwaarde zit in V2H en V2G. De komende jaren zal de markt moeten aantonen of de samenwerking tussen auto, laadpaal en netbeheerder robuust genoeg is om die belofte in de praktijk waar te maken.