Jij betaalt je scheel, terwijl oliereuzen 3.000 dollar winst per seconde pakken: waarom Den Haag niet ingrijpt

De cijfers komen uit een nieuwe projectie van hulporganisatie Oxfam Novib. De organisatie stelt dat Chevron, Shell, BP, ConocoPhillips, Exxon en TotalEnergies in 2026 samen afstevenen op 94 miljard dollar winst. Dat komt neer op een slordige 2.967 dollar per seconde. Het gaat hier nadrukkelijk om een voorspelling, maar de toon voor de politieke discussie is direct gezet.

De publicatie valt precies samen met de klimaatconferentie in het Colombiaanse Santa Marta. Bij deze bijeenkomst praten ongeveer zestig overheden over praktische stappen om fossiele brandstoffen versneld af te bouwen. Nederland is samen met Colombia de initiatiefnemer, maar deinst thuis terug voor harde maatregelen. Minister Heinen van Financiën liet op 24 april weten dat Nederland zich voorlopig niet aansluit bij vijf EU-landen die oproepen tot een nieuwe heffing op overwinsten.

Volgens het kabinet is het nog te vroeg om juridisch hard te maken dat er daadwerkelijk sprake is van overwinsten, en bovendien vreest Den Haag dat een extra heffing de markt kan verstoren.

Geen lagere pompprijs voor de automobilist

Die politieke terughoudendheid is zuur voor de werkende Nederlander die afhankelijk is van een auto. Onderzoeksclub Transport and Environment berekende eind maart al dat oliebedrijven dit jaar waarschijnlijk 24 miljard euro aan overwinsten halen uit Europese wegbrandstoffen. Die riante marge wordt direct betaald door de automobilist die zijn tank volgooit. Het kabinet kiest er bewust voor om de consument niet te helpen met een prijsverlaging aan de pomp.

In plaats van de brandstofprijzen te drukken, komt de overheid met een breder pakket aan maatregelen om de energieschok op te vangen. Er gaat extra geld naar het Noodfonds Energie en de onbelaste reiskostenvergoeding gaat omhoog. Voor veel forensen voelt dit logischerwijs als een doekje voor het bloeden. Zij zien de internationale energiereuzen recordwinsten noteren, terwijl de dagelijkse rit naar het werk onverminderd duur blijft.

Ook de groene uitweg blijkt oneerlijk verdeeld

De overstap naar elektrisch rijden wordt vaak gepresenteerd als de ultieme ontsnapping aan deze peperdure fossiele brandstoffen. Een breder rapport van Oxfam uit september 2025 laat echter zien dat ook die groene keten vol scheve verhoudingen zit. De energietransitie dreigt nieuwe vormen van ongelijkheid te reproduceren op de markt voor kritieke mineralen. Het mondiale Zuiden bezit de benodigde grondstoffen, maar de uiteindelijke winst belandt veelal in westerse zakken.

De wereldwijde investeringsstromen voor schone energie vertonen een vergelijkbaar pijnlijk beeld. Hoge inkomenslanden trokken onlangs de helft van alle groene investeringen naar zich toe, terwijl een continent als Afrika bleef steken op slechts twee procent. De transitie belooft schonere lucht en absolute onafhankelijkheid van oliestaten. Zonder eerlijke politieke keuzes betalen echter zowel de leveranciers van de grondstoffen als de gewone automobilist uiteindelijk alsnog de hoofdprijs.