Na een lange dag reizen of wandelen is er weinig zo prettig als een snelle maaltijd voor de camper. Pasta koken, afgieten en het troebele kookwater door de gootsteen spoelen voelt volkomen normaal. Thuis in een reguliere keuken doe je immers exact hetzelfde. In een kampeervoertuig begint op dat moment echter vaak de ellende, zeker als de temperaturen buiten langzaam oplopen.
Wat veel camperaars niet doorhebben, is dat juist vloeibare keukenresten voor verrassend veel vervuiling in het afvalwatersysteem kunnen zorgen. Bij het koken van pasta, rijst en aardappelen komt er onvermijdelijk zetmeel in het water terecht. Zodra dat in de grijswatertank en de smalle leidingen belandt, kan het zich afzetten op de kunststof wanden. Zo ontstaat een kleverige laag waarop bacteriën zich graag vastzetten. Het resultaat van dit proces is biofilm: een slijmerige, taaie aanslag die lastig te verwijderen is en na verloop van tijd voor een bijzonder nare lucht kan zorgen.
Een ongewenste cocktail in de tank
Het probleem beperkt zich helaas niet uitsluitend tot zetmeelrijk kookwater. Het afvalwatersysteem van een camper krijgt tijdens een vakantie onbedoeld een flinke hoeveelheid vervuilende vloeistoffen te verwerken. Weggespoelde vetten en bakolie stollen bijvoorbeeld zodra ze afkoelen, wat snel leidt tot vernauwingen of storingen in de leidingen en de afsluiter van de tank. Restjes melk, yoghurt of kookwater van eieren versnellen de bacteriegroei en verspreiden door zwavelverbindingen al snel een vieze geur. Zelfs onschuldig lijkende sappen met pulp of theeresten hopen zich op en voeden de slijmerige biofilm in de tank.
Waarom leidt dit in een camper nu sneller tot stankoverlast dan thuis? Dat heeft alles te maken met de compacte bouw van het sanitair. In een normale woning blokkeert een diepe sifon (de zwanenhals) met een ruime hoeveelheid water de opstijgende geuren uit het riool. Om kostbare ruimte te besparen, zijn de sifons in een camper echter plat en ondiep. De barrière van water is minimaal. Tijdens een hobbelige rit over een bergpas trilt dit water er vaak gemakkelijk uit. Ook verdampt het restje water simpelweg als de camper een paar dagen in de warme zomerzon staat. Zodra deze fragiele geurblokkade verdwijnt, stijgt de lucht van de broeiende biofilm direct vanuit de tank de leefruimte in.
De hardnekkige strijd tegen biofilm
Wanneer die lucht de camper eenmaal heeft bereikt, ben je feitelijk te laat. Het verraderlijke aan biofilm is dat de slijmerige structuur de bacteriën uitstekend beschermt tegen reguliere schoonmaakmiddelen. Vloeistoffen glijden simpelweg langs de laag af. Grijpen naar een agressieve chemische ontstopper is bovendien een slecht idee, omdat deze middelen het kunststof van de afvalwatertank en de afdichtingsrubbers permanent kunnen aantasten.
Om het systeem weer echt fris te krijgen, moet de laag vaak eerst mechanisch worden losgemaakt met een borstel. Pas als de biofilm is doorbroken, kan een speciale tankreiniger zijn werk effectief doen. Voorkomen is in dit geval dus aanzienlijk prettiger dan genezen. De meest doeltreffende oplossing is een kleine aanpassing in je kookroutine. Vang zetmeelrijk kookwater, soepresten en vetten op in een pan of een afgesloten bakje en leeg dit bij een geschikte afvoer op de camping. Veeg pannen en borden eerst grondig af met een stuk keukenpapier voordat je ze afwast en spoel de gootsteen regelmatig na met schoon water. Zo blijft de afvalwatertank gereserveerd voor normaal spoel- en douchewater, en ruikt je camper ook op dag tien nog fris.