Komt er een einde aan onbeperkt hard rijden in Duitsland? Deze invloedrijke econoom vindt van wel

Voor veel Nederlandse automobilisten blijft Duitsland het land waar je op delen van de autobahn nog altijd vrij kunt doorrijden. Zodra je bij Zevenaar of Venlo de landsgrens passeert en het welbekende, ronde witte bord met de schuine strepen opdoemt, mag het gas erop. Daarbij hoort overigens wel direct de nuchtere kanttekening dat grote delen van het Duitse wegennet al jaren een lokale maximumsnelheid kennen. Het huidige maatschappelijke debat richt zich dan ook uitsluitend op de specifieke trajecten waar nu nog geen algemene limiet geldt, maar slechts een formele richtsnelheid van 130 kilometer per uur.

Precies dat overgebleven stukje iconische rijvrijheid staat momenteel zwaarder onder druk dan ooit tevoren. De roep om een algehele snelheidslimiet klinkt in Duitsland al decennia vanuit de milieubeweging, maar de discussie bereikt momenteel een opvallend en invloedrijk nieuw niveau. Marcel Fratzscher gooit namelijk een flinke knuppel in het hoenderhok door publiekelijk te pleiten voor een algemene maximumsnelheid en de herinvoering van autoloze zondagen. Fratzscher is geen klimaatactivist, maar een vooraanstaand econoom en de president van het Duitse Instituut voor Economisch Onderzoek.

De oliecrisis forceert impopulaire keuzes

De Duitse econoom is buitengewoon stellig over de urgentie van zijn oproep. Deze onpopulaire maatregelen moeten volgens hem niet achter de hand gehouden worden voor het moment dat de crisis verder escaleert, maar moeten per direct worden besproken en ingevoerd. De aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten en de aanhoudende militaire spanningen rondom de vitale Straat van Hormuz hebben de wereldwijde energiemarkt zwaar ontregeld. Fratzscher stelt dat er wereldwijd momenteel ongeveer tien tot vijftien procent minder olie en gas beschikbaar is, waardoor het een logische noodzaak is dat het algemene verbruik omlaag moet.

Fratzscher is in zijn betoog uiterst kritisch op de huidige politieke koers, waaronder de recente Duitse brandstofkorting. Hij noemt het kunstmatig verlagen van de pompprijzen een verkeerd signaal, omdat het de consument totaal niet prikkelt om de auto vaker te laten staan of daadwerkelijk zuiniger te rijden. Hij stelt onomwonden dat de invoering van een maximumsnelheid op de autobahn wel degelijk een substantiële en direct noodzakelijke brandstofbesparing oplevert. Het is voor hem een pure verdelingsvraag over schaarse goederen. De nood is hoog, want de expert waarschuwt nuchter dat een dieselprijs van drie euro per liter een realistisch scenario wordt zodra de crisis in het najaar verder escaleert of de bevoorrading opnieuw stagneert.

Het zenuwachtige einde van een autotaboe

Het ontbreken van een absolute landelijke limiet maakt de oosterburen een unicum binnen Europa. Voor veel Duitse burgers, en de invloedrijke auto-industrie, is tornen aan dat recht een absoluut politiek taboe. Voor de Nederlandse vakantieganger of zakelijke rijder betekent de eventuele afschaffing dat de autobahn in de toekomst haar grootste charme definitief verliest.

Dit opvallende advies vanuit de hoogste economische kringen betekent overigens absoluut niet dat er volgende week plotseling overal flitspalen langs de Duitse snelwegen verrijzen. Het pleidooi van het economisch instituut is geen direct regeringsbeleid en de politieke weerstand blijft onverminderd groot. De immense nieuwswaarde schuilt echter vooral in het feit dat de vrije autobahn nu serieus wordt ingezet als strategische pion om een ontsporende energiecrisis te dempen. Dat zelfs een zwaargewicht uit de economische sector nu openlijk aan dit nationale autosymbool durft te zagen, illustreert bovenal hoe zenuwachtig Duitsland momenteel is over de eigen olievoorraden en de toekomstige bevoorrading.