In deze stad rijdt straks een lijnbus rond zonder chauffeur of toezichthouder aan boord

Het idee van volledig zelfrijdend vervoer klinkt voor veel mensen nog altijd als een onbereikbare toekomstvisie. In de Noorse stad Stavanger wordt die theorie komende maand echter keiharde realiteit. De Noorse wegenautoriteit Statens Vegvesen heeft half april groen licht gegeven voor een opmerkelijk project. In de loop van de maand mei zal er een autonome stadsbus in de reguliere dienstregeling meedraaien, zónder dat er een toezichthouder aan boord is om in te grijpen. De projectorganisatie spreekt vol trots over een grote Europese primeur.

Het Noorse technologiebedrijf Applied Autonomy AS en de Turkse busfabrikant Karsan slaan voor deze mijlpaal de handen ineen. Ze maken gebruik van de compacte e-ATAK bus, een elektrisch voertuig dat specifiek is ontworpen om zelfstandig door drukke binnensteden te navigeren. Het project in Stavanger komt overigens niet uit de lucht vallen. De fundamenten voor dit vergaande besluit werden al in de lente van 2022 gelegd. Vanaf dat moment reed het voertuig al mee in de reguliere dienstregeling op een afgebakend traject van krap drie kilometer met vijf vaste haltes, zij het destijds nog met een waakzame toezichthouder aan boord.

Van proeffase naar complex stadsverkeer

De afgelopen twee jaar is het systeem door de Noorse autoriteiten uiterst kritisch en stapsgewijs geëvalueerd. Naarmate de betrouwbaarheid van de software werd bewezen, gaven de controleurs steeds meer vrijheid. De testroute werd stukje bij beetje verlengd, de maximaal toegestane snelheid ging structureel omhoog en het voertuig mocht steeds complexere verkeerssituaties trotseren, waaronder het zelfstandig navigeren door donkere tunnelpassages.

Die positieve testresultaten hebben nu geresulteerd in een definitief besluit. Met de officiële goedkeuring van de autoriteiten vervalt de verplichting om een fysieke toezichthouder in de bus te plaatsen. De e-ATAK navigeert voortaan autonoom met een snelheid van maximaal 40 km/h door het Noorse stadsverkeer. De route leidt de bus onder meer over uitdagende knooppunten en door een tunnel met een lengte van ongeveer 800 meter. De menselijke factor is overigens niet geheel verdwenen. Op de achtergrond functioneert speciale software als digitale controlekamer; een operator kan de bus op afstand monitoren en waar nodig ondersteunen of ingrijpen.

Een mijlpaal voor de mobiliteit

De introductie van deze chauffeurloze lijnbus wordt door de lokale overheid gezien als een gigantische en noodzakelijke stap voorwaarts. Volgens Gry Johansen, afdelingshoofd bij de Noorse wegenautoriteit, is de inzet van de autonome bussen een absolute mijlpaal voor de stad. De voertuigen blijken in de praktijk uiterst effectief in het verbinden van drukke stedelijke knooppunten, met een specifieke focus op het traject tussen de universiteit en het plaatselijke ziekenhuis. Met dit succesvolle project zet Noorwegen zich nadrukkelijk vooraan in de Europese proef met geavanceerd en autonoom openbaar vervoer.