Iedereen rijdt eroverheen, maar dit is wat die zwarte slangen op de weg echt doen

Je rijdt over een provinciale weg of een drukke straat binnen de bebouwde kom en ziet plotseling twee dikke, zwarte rubberen slangen dwars over het asfalt liggen. De meeste automobilisten denken: dat is een verkapte snelheidscontrole van de politie, ik moet direct vol in de ankers. Maar dat kan precies de fout zijn die achteropkomend verkeer in gevaar brengt en bovendien een compleet verkeerde aanname is. Deze kabels delen namelijk geen bekeuringen uit, maar voeren in stilte een belangrijke logistieke meting uit voor de lokale wegbeheerder.

We hebben het hier over de zogenoemde pneumatische telslangen. Rijkswaterstaat, provincies en gemeenten gebruiken deze opstelling regelmatig om tijdelijk en relatief goedkoop het lokale verkeer in kaart te brengen. Het systeem bestaat uit een robuust metalen kastje dat met een ketting aan een lantaarnpaal of boom is verankerd, met daaraan gekoppeld een of meerdere holle rubberen slangen die strak over de weg zijn gespannen.

Hoe simpele luchtdruk je auto herkent

De techniek achter dit meetstation is verrassend analoog. Zodra de voorbanden van je auto over de slang rollen, wordt het rubber kortstondig platgedrukt. Dit creëert een kleine, verplaatste luchtdrukgolf in de holle buis die met hoge snelheid naar het kastje in de berm schiet. Een uiterst gevoelige sensor registreert deze luchtdrukverplaatsing als een voertuigas. Een fractie van een seconde later volgen je achterbanden, waarna het kastje een tweede luchtpuls noteert. Daarmee weet het systeem dat er één auto is gepasseerd.

Toch ligt er zelden één slang; in de regel zie je altijd twee kabels op een vaste en korte afstand van elkaar liggen. Dat is absoluut geen reservekabel, maar een bewuste en noodzakelijke opstelling om veel meer data te verzamelen. Doordat je banden eerst de voorste en daarna de achterste slang raken, kan het computersysteem exact meten uit welke richting het voertuig komt. Bovendien meet het systeem de tijdsduur tussen de twee luchtpulsen. Aan de hand van die tijd berekent de sensor razendsnel en uiterst accuraat je gereden snelheid. Het systeem berekent tevens de afstand tussen de voor- en achteras, waardoor de computer precies weet of er een fiets, een kleine personenauto, een SUV of een zware vrachtwagen met vijf assen is gepasseerd.

Wat de overheid met jouw data doet

Hoewel de slangen dus feilloos registreren hoe hard je rijdt, hoef je absoluut niet bang te zijn voor een envelop van het CJIB. De systemen zijn louter bedoeld voor anoniem, statistisch onderzoek. Het kastje bevat geen camera en registreert geen kentekens. Overheden gebruiken deze anonieme verkeersdata om het beleid te sturen. Een plotselinge toename van sluipverkeer in een woonwijk, de noodzaak voor een nieuwe rotonde of het afstemmen van de wachttijden bij een naderend stoplicht wordt allemaal bepaald op basis van de data uit dit kastje.

Daarnaast speelt slijtage een grote rol. Een vrachtwagen beschadigt het asfalt exponentieel harder dan een personenauto. Door het exacte aantal zware assen te tellen, kan de wegbeheerder voorspellen wanneer de weg toe is aan nieuw asfalt of onderhoud. De enige reden dat dit kastje je op termijn alsnog geld kan kosten, is indirect. Als de gemeente na een week meten met de telslangen constateert dat er op de bewuste weg structureel en massaal te hard wordt gereden, is de kans groot dat er een paar maanden later op exact dezelfde plek een definitieve, echte flitspaal wordt geïnstalleerd.