Alleen bij daglicht en verboden voor passagiers: de bizarste codes op je rijbewijs

Trek je portemonnee eens open en bekijk de achterkant van je roze pasje. Daar vind je in kolom twaalf een veld voor specifieke cijfercodes. Voor veruit de meeste Nederlandse automobilisten blijft dat vakje gewoon leeg, of staat er hooguit de code 01.01, wat betekent dat de bestuurder wettelijk verplicht is om een bril te dragen. Ook code 78, het stempel voor bestuurders die afrijden in een lesauto met automatische transmissie en dus uitsluitend een automaat mogen besturen, zie je tegenwoordig steeds vaker terug.

De bevoegdheid van het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) reikt echter veel verder dan het controleren van je zicht of het uitsluiten van een handgeschakelde versnellingsbak. Als uit een medische of psychologische keuring blijkt dat iemand slechts onder strikte voorwaarden veilig aan het verkeer kan deelnemen, kan het CBR de rijbevoegdheid inperken met codes die precies aangeven wat wel en niet is toegestaan. In de Europese rijbewijsregels staan enkele vergaande restricties die je auto in één klap transformeren in een zeer beperkt vervoersmiddel.

De zonsondergang als keiharde deadline

Een van de meest opvallende restricties in de wet is Code 61. Met dit cijfer op je rijbewijs mag je uitsluitend nog bij daglicht achter het stuur kruipen. In de officiële Europese uitleg wordt dit bijvoorbeeld gedefinieerd als de periode vanaf één uur na zonsopgang tot één uur vóór zonsondergang. Deze beperking kan relevant zijn voor bestuurders die kampen met ernstige problemen met het zien in het donker.

Nog drastischer wordt het met Code 63. Waar een auto normaal gesproken het ultieme middel is voor een gezellige roadtrip of carpoolen, betekent deze code dat je gedoemd bent tot eenzame kilometers. Dit getal verbiedt het namelijk expliciet om passagiers mee te nemen in het voertuig. Dat klinkt extreem, maar de code bestaat daadwerkelijk. De precieze reden hiervoor hangt altijd af van een zeer specifiek en individueel CBR-besluit.

Geketend aan je eigen achtertuin

Voor wie droomt van een lange en verre vakantierit is Code 62 een fikse realitycheck. Dit is de zogeheten geografische beperking. Het CBR bepaalt in dit geval een strikte maximale straal rondom je woonplaats, bijvoorbeeld tot een grens van twintig of dertig kilometer. Verlaat je deze denkbeeldige cirkel met je auto, dan rij je feitelijk illegaal rond.

Vaak gaat deze maatregel hand in hand met Code 67, de regel die je permanent verbiedt om het asfalt van een autosnelweg te betreden. Dit soort beperkingen kan volgen uit een individuele beoordeling van iemands rijgeschiktheid. Denk aan situaties waarin iemand nog prima en veilig korte, bekende ritten naar de supermarkt kan maken, maar medisch niet meer geschikt wordt geacht voor lange ritten of complexe verkeerssituaties op de snelweg.

Nultolerantie voor de hardleerse bestuurder

Tot slot hanteert de Europese lijst nog een setje uiterst strenge codes voor bestuurders met een alcoholverleden. Wie na eerdere overtredingen zijn rijbevoegdheid onder voorwaarden terugkrijgt, kan worden geconfronteerd met Code 68. Vanaf dat moment is de standaard alcohollimiet van tafel en heerst er een absolute nultolerantie in het verkeer.

De zwaarste maatregel in deze categorie is Code 69. Dit getal betekent dat je uitsluitend bevoegd bent om in een voertuig te rijden dat is uitgerust met een alcoholslot. In Nederland ligt deze specifieke code inmiddels gevoelig, omdat het oude, verplichte alcoholslotprogramma van het CBR al in september 2016 is stopgezet. Op Europees niveau blijft de code echter gewoon bestaan en toont het treffend aan dat de wetgever veel meer vergaande beperkingen achter de hand heeft dan slechts een simpele cijfercode voor het dragen van een bril of contactlenzen.