De opmars van Code 78: waarom een hele generatie straks geen 'echte' auto meer mag rijden

Het ritueel van het behalen van je rijbewijs is voor veel Nederlanders een iconische herinnering. Zodra je mocht afrijden in de vertrouwde Volkswagen Golf of Volkswagen Polo van je instructeur, lag de wereld aan je voeten. Zolang het voertuig was voorzien van vier wielen en een stuur, mocht je erin wegrijden.

Voor de nieuwe generatie autokopers ziet dat plaatje er echter compleet anders uit. Door een ingrijpende verschuiving op de automarkt sluipen er steeds vaker twee kleine, onopvallende cijfertjes op de achterkant van het roze plastic pasje. Deze toevoeging, bekend als Code 78, heeft verrassend grote gevolgen.

Code 78 is de officiële code van het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) die wordt toegekend aan iedereen die zijn praktijkexamen aflegt in een voertuig zonder koppelingspedaal. In normaal Nederlands betekent dit simpelweg dat je na het afrijden in een automaat wettelijk gezien nooit meer in een handgeschakelde auto mag rijden. Wie met deze code op zak toch betrapt wordt met een pook in zijn hand, rijdt feitelijk zonder geldig rijbewijs, met alle strafrechtelijke en verzekeringstechnische gevolgen van dien.

Overprikkeling en een snellere route

De stijgende populariteit van dit automaatrijbewijs komt voor een groot deel bij de jeugd zelf vandaan. Veel leerlingen worstelen met de hoeveelheid handelingen in het almaar drukker wordende verkeer. Het weglaten van de koppeling en de versnellingspook haalt een aanzienlijke hoeveelheid prikkels weg en biedt rust achter het stuur.

Daarnaast is de keuze voor de automaat ook een praktische en financiële afweging. Omdat je niet hoeft te leren schakelen, ben je vaak sneller klaar voor het praktijkexamen. Dit scheelt al snel een fiks aantal prijzige rijlessen, waardoor de drempel om voor de automaat te kiezen steeds lager wordt.

De rijschoolbranche in de knel

Toch is het niet alleen de keuze van de leerling die deze opmars bepaalt. De rijschoolbranche wordt zelf steeds vaker min of meer gedwongen om de traditionele handbak vaarwel te zeggen. Dit begint al bij de autofabrikanten, die door strenge milieu-eisen vanuit de overheid hun vizier volledig richten op het produceren van hybride en elektrische modellen. Hierdoor droogt het aanbod van aantrekkelijke en betaalbare lesauto's met een handgeschakelde versnellingsbak in rap tempo op.

Omdat een elektrische auto technisch gezien altijd als automaat wordt geclassificeerd, verandert het moderne wagenpark van rijscholen in hoog tempo in een vloot stekkerauto's. Jongeren die zich vandaag de dag inschrijven voor rijlessen, moeten daarom steeds scherper opletten. Wie er niet expliciet naar vraagt of zich niet verdiept in het wagenpark van de rijschool, lest tegenwoordig al heel snel in een elektrische auto en eindigt daarmee automatisch met Code 78.

De stugge Nederlandse politiek

Dit zorgt wel voor een flinke culturele en praktische kloof. Omdat deze jongvolwassenen uitsluitend bevoegd zijn om in een automaat te rijden, valt een groot deel van de betaalbare occasionmarkt direct buiten hun bereik. Deze markt wordt immers nog altijd gedomineerd door stadsauto's met een handbak.

De oplossing is eigenlijk kinderlijk eenvoudig, maar stuit op bureaucratische muren. In omringende landen is het al jaren mogelijk om Code 78 van je rijbewijs te laten strepen door na je examen nog enkele verplichte schakellessen te volgen, zónder dat je daar opnieuw examen voor hoeft te doen.

De Nederlandse overheid stelt zich op dit vlak echter nog uiterst stug op en weigert deze soepele route vooralsnog te omarmen. De klassieke handbak, ooit de absolute standaard in ons land, is door dit web van moderne prikkels en politiek stilletjes veranderd in een exclusieve niche voor de liefhebber.