Geld terug bij vertraging: in dit vakantieland levert wachten in de file je gewoon geld op

Elk jaar trekken honderdduizenden Nederlanders met de auto richting het zonnige zuiden voor de zomervakantie. De Italiaanse Autostrada is doorgaans een prachtig en efficiënt stuk asfalt, tot je plotseling achteraan aansluit in een trage file. Je betaalt op de Italiaanse tolwegen een stevig bedrag per gereden kilometer. Gemiddeld tik je zeven tot negen cent per kilometer af bij de beruchte tolpoortjes.

Niets is dan frustrerender dan betalen voor de privileges van een snelle doorvoerroute, om vervolgens veel langer over je reis te doen door eindeloze wegwerkzaamheden. De Italiaanse overheid heeft daar nu eindelijk iets op bedacht. Vanaf deze maand kunnen automobilisten hun zuurverdiende tolgeld deels of zelfs volledig terugvragen wanneer zij serieuze vertraging oplopen op hun geplande route.

De nieuwe regelgeving dwingt de private snelwegbeheerders om financieel te bloeden voor de overlast die hun rigoureuze onderhoudswerkzaamheden veroorzaken. Dit klinkt logischerwijs als muziek in de oren van de gefrustreerde vakantieganger. In theorie krijg je een eerlijke compensatie voor een niet of slecht geleverde dienst.

Geld terug bij zware vertraging

De compensatie is in het leven geroepen om de rechten van de automobilist stevig te versterken. Verkeersminister Matteo Salvini noemt het besluit een historisch keerpunt voor de landelijke infrastructuur. Gebruikers kunnen de financiële teruggave claimen via een speciale smartphone applicatie waarbij alle grote private exploitanten inmiddels zijn aangesloten.

De rekenmethode voor de teruggave is verrassend coulant opgebouwd. Bij een rit korter dan 100 kilometer is een opgelopen vertraging van slechts tien minuten al voldoende om in aanmerking te komen voor compensatie. Bij langere trajecten moet de extra reistijd logischerwijs groter zijn om het systeem niet te overbelasten met marginale claims.

Autostrade per l'Italia geeft een helder rekenvoorbeeld om de regels te verduidelijken. Wie over een traject van 90 kilometer een vertraging van 40 minuten oploopt, krijgt direct 75 procent van de betaalde tol terug. Doe je over datzelfde stuk asfalt door de drukte en afzettingen maar liefst één uur langer dan normaal, dan wordt het volledige aankoopbedrag teruggestort. Er zijn wel harde randvoorwaarden. Vertragingen door zware ongevallen of extreme weersomstandigheden vallen buiten deze regeling, het gaat puur om vooraf geplande werkzaamheden.

De bureaucratische valkuil voor toeristen

Hoewel de nieuwe wetgeving in theorie ook geldt voor buitenlandse toeristen, zit er een gigantische bureaucratische adder onder het gras. Italië zou Italië niet zijn zonder een onnavolgbaar woud aan complexe regels. Allereerst wordt er pas daadwerkelijk uitbetaald wanneer het te vergoeden bedrag hoger is dan één euro.

De werkelijke blokkade zit hem echter in het verplichte registratieproces. Om de benodigde applicatie te kunnen gebruiken, vereist de software een officieel Italiaans belastingnummer of een lokaal btw-nummer. Een Nederlandse vakantieganger beschikt hier standaard niet over. Je kunt dit zogeheten Codice Fiscale als buitenlander in theorie wel aanvragen bij het consulaat of de Italiaanse belastingdienst, maar dat is voor een simpele vakantierit een tergend langzaam en frustrerend proces.

Tot overmaat van ramp geldt de regeling voorlopig uitsluitend op trajecten die volledig door één en dezelfde exploitant worden beheerd. Pas vanaf december wordt dit systeem uitgebreid naar snelwegen die in handen zijn van meerdere commerciële partijen. Het Italiaanse wegennet telt in totaal zo'n 7000 kilometer aan asfalt en is enorm versnipperd, wat de kans op een succesvolle claim voor de zomermaanden nog verder verkleint.

Daarnaast waarschuwen kritische consumentenbonden in Italië voor de nadelige langetermijneffecten. Zij vrezen dat de machtige snelwegbeheerders de kosten van deze massale terugbetalingen simpelweg doorberekenen aan de klant. Het voorspelbare resultaat is dan een structurele verhoging van de toch al peperdure standaard toltarieven in het volgende kalenderjaar. De kans dat je als doorreizende Nederlander dus daadwerkelijk profiteert van deze regeling is vrijwel nihil, waardoor je de vertraging richting het Gardameer toch echt het beste kunt accepteren met een flinke dosis geduld.