Dit is waarom jongeren steeds vaker zoeken naar 's werelds lelijkste auto

De Pontiac Aztek was ooit het schoolvoorbeeld van hoe je een auto niet moest ontwerpen. Toch is er vandaag de dag een hele generatie die specifiek naar dit model op zoek is. Zij kopen de crossover niet omdat de lijnen zo mooi kloppen of de techniek zo briljant is. Ze willen hem hebben omdat deze rijdende flop jaren later onverwachts werd omgetoverd tot een icoon.

Een rijdend Zwitsers zakmes

Pontiac verkocht de Aztek als modeljaren 2001 tot en met 2005. Het was een vroege crossover die hoger op zijn wielen stond dan een gewone personenauto en veel praktische bagageruimte bood. Het merk richtte zich vol op actieve dertigers. Pontiac wilde een ruig, multifunctioneel voertuig bouwen voor mensen die in het weekend wilden wildkamperen, mountainbiken en lange roadtrips maken.

Onderhuids was de auto minder spannend. Kopers kregen een 3.4-liter V6 gekoppeld aan een automaat, met de keuze uit voorwielaandrijving of optionele vierwielaandrijving. Het interieur zat wel vol praktische slimmigheden, zoals een uitneembare middenconsole die tevens diende als koelbox. De bagageruimte had een gedeelde achterklep en kopers konden zelfs een optioneel tentpakket inclusief ingebouwd luchtmatras bestellen.

Dit soort robuuste auto's voor buitenmensen is tegenwoordig de standaard bij moderne crossovers. Pontiac was simpelweg veel te vroeg en voerde het concept onbeholpen uit. De auto leed onder vreemde proporties, een overvloed aan grijs plastic en een rommelige neus met meerdere lichtlagen. De rare daklijn en een achterkant die totaal niet samenkwam, gaven de indruk dat meerdere ontwerpteams tegelijkertijd aan dezelfde auto werkten.

Te veel managers en een commerciële flop

De Aztek laat pijnlijk zien wat er gebeurt als te veel afdelingen en managers zich met één ontwerp bemoeien en overal compromissen sluiten. Het oorspronkelijke, vlotte concept werd tijdens het ontwikkelingsproces constant afgezwakt door kostenbesparingen, technische beperkingen en de verplichte keuze voor bestaande onderstellen. Het resultaat was een enorme commerciële flop. General Motors had hoge verwachtingen, maar de verkoopcijfers bleven ver achter.

Jarenlang dook de Aztek steevast op in de top van lijstjes met de slechtste of lelijkste auto's ooit gebouwd. Onder die onflatteuze buitenkant zat echter wel degelijk een goed bruikbare auto. Het probleem lag niet bij het basisidee van een ruime kampeerauto, maar volledig bij de ronduit lelijke vormgeving.

De perfecte anti-held

De perceptie van de Aztek kantelde pas in 2008, ver nadat het doek voor de productie al was gevallen. De redding kwam uit een compleet onverwachte hoek: de televisieserie Breaking Bad. In deze wereldwijde hit bestuurt hoofdpersonage Walter White een vaalgroene Pontiac Aztek. Deze casting was perfect voor de vroege Walter White, die wordt neergezet als een saaie, onderschatte en burgerlijke scheikundeleraar zonder enige status. De auto fungeert in de serie vrijwel als een verlengstuk van zijn karakter. Hij is praktisch, ongemakkelijk en wordt door iedereen over het hoofd gezien.

Gedurende de serie raakt de auto steeds zwaarder beschadigd, wat parallel loopt aan de morele afbrokkeling van het hoofdpersonage. De voorruit van de Aztek is een terugkerend detail. Deze gaat kapot, wordt gerepareerd en gaat opnieuw kapot. Dit symboliseert treffend hoe het schijnbaar gewone gezinsleven van de leraar telkens nieuwe barsten oploopt.

Een cruciaal moment volgt na een vliegtuigcrash, wanneer neerstortend puin de auto beschadigt. Wanneer Walter later door de politie wordt aangehouden voor het rijden met die kapotte ruit, verliest hij zijn zelfbeheersing en wordt hij gearresteerd. De schade aan zijn gewone gezinsauto voelt hier alsof de gevolgen van zijn geheime criminele leven letterlijk op zijn oprit belanden.

Van gezinsauto tot wapen

De transformatie van het personage bereikt een kookpunt wanneer Walter de Aztek gebruikt om twee rivaliserende dealers omver te rijden. In die harde actiescène wordt de brave gezinscrossover letterlijk ingezet als dodelijk wapen. Uiteindelijk verkoopt Walter de zwaar gehavende Aztek aan een monteur voor slechts 50 dollar. Hij stapt over in een veel bruter ogende Chrysler 300C SRT8 met een zware motor, een moment dat zijn definitieve overgang naar drugsbaron markeert.

De culturele impact van de serie bleek gigantisch. Een van de beschadigde Azteks die voor crashes in de serie werd gebruikt, leverde later op een veiling maar liefst 7.800 dollar op. Een ander, intact gebleven filmexemplaar heeft inmiddels echt de status van museumstuk bereikt en staat permanent tentoongesteld op het terrein van de Sony Pictures Studios in Culver City, Californië.

Een onverwacht tweede leven

Dankzij deze televisiebekendheid kreeg de afgeschreven Aztek een opmerkelijk tweede leven. Volgens occasiondata uit de Verenigde Staten stond het model ineens opvallend hoog in de ranglijsten van auto's die werden gekocht door 18- tot 34-jarigen.

Jonge kopers kiezen de Aztek niet ondanks zijn opvallende uiterlijk, maar deels juist daarom. De auto is direct herkenbaar en onlosmakelijk verbonden aan een van de bekendste televisiepersonages van de afgelopen decennia. De Pontiac Aztek werd nooit de stoere avonturiersauto die de ontwerpers voor ogen hadden. Maar als roestige, vaalgroene anti-held kreeg hij wel een cultstatus waar veel andere automerken alleen maar van kunnen dromen.