Het rijbewijs biedt je grenzeloze vrijheid, tenzij deze ene strenge code achterop staat

Voor de meeste bestuurders voelt het behalen van het rijbewijs als het ultieme ticket naar onafhankelijkheid. Je bepaalt zelf de route, het tempo en vooral het moment van vertrek. Niet iedereen kan echter onbezorgd de sleutel in het contact steken wanneer het uitkomt. Op de achterkant van het document kan namelijk een uiterst strenge beperking staan.

Rijbewijscodes zijn kleine getallen die het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) kan toevoegen aan een rijbewijs. Een van de meest ingrijpende varianten voor het dagelijks leven is code 61. Wie deze zeldzame cijfercombinatie op het pasje heeft staan, moet zijn of haar ritten uiterst strak gaan inplannen. Het negeren van de code levert flinke risico's op bij politiecontroles of ongevallen.

Een rem op nachtelijke ritten

Rijbewijscode 61 betekent in de officiële terminologie: Alleen rijden bij daglicht. Het gaat hierbij absoluut niet om een vage richtlijn of een vriendelijk advies voor de veiligheid. De wetgever is uiterst specifiek en hanteert een strakke grens. De bestuurder mag doorgaans pas één uur na zonsopgang de openbare weg op en moet verplicht weer stilstaan één uur voordat de zon ondergaat.

Dit betekent dat ritten in het schemerdonker of de vroege ochtend niet zijn toegestaan. Hoewel dit in de lichte en warme zomermaanden nauwelijks een praktisch probleem vormt, is de realiteit in de wintermaanden een stuk lastiger. Wie de code op zijn document heeft staan, kan dan vaak niet meer zelfstandig naar huis rijden na de middagdienst op het werk of na een familiediner.

Geen straf, maar maatwerk voor de veiligheid

Het CBR deelt deze code niet uit als een straf voor slecht rijgedrag. De beperking volgt vrijwel altijd na het invullen van een Gezondheidsverklaring. In de praktijk hangt de code vaak samen met fysieke of medische beperkingen rondom het zicht. Denk aan aandoeningen zoals glaucoom, vroege staar of hevige verblinding door de felle koplampen van tegenliggers in het donker.

Door het toevoegen van de code kiest het CBR voor een werkbaar compromis. De bestuurder hoeft het rijbewijs niet in te leveren en behoudt de mobiliteit overdag voor boodschappen en afspraken. Tegelijkertijd wordt het grote veiligheidsrisico op ongelukken in het avondverkeer weggenomen.

Mag je nog wel de snelweg op of door een tunnel?

Er bestaan rondom deze code nogal wat misverstanden. Veel mensen denken dat deze bestuurders de snelweg moeten mijden of niet meer door donkere wegtunnels mogen rijden. Beide aannames zijn onjuist. Zolang de totale rit binnen de toegestane en lichte daguren valt, mag de bestuurder elke snelweg en tunnel in Nederland passeren.

Pas als het CBR oordeelt dat iemand de snelweg daadwerkelijk moet vermijden, verschijnt er een heel andere code op het document. Dit geldt eveneens voor het meenemen van passagiers. Code 61 biedt de bestuurder de vrijheid om vrienden of familieleden op de bijrijdersstoel te zetten. Voor een verbod op medepassagiers bestaat een aparte aantekening. Een lange rit met het gezin blijft voor bestuurders met code 61 dus legaal, mits de auto in de avond keurig op een parkeerplaats stilstaat.

De pijnlijke gevolgen bij overtredingen

Wie besluit om toch in het donker te gaan rijden met code 61, neemt een aanzienlijk risico. Je rijdt op dat moment buiten de kaders van je formele rijbevoegdheid. Bij een standaard routinecontrole door de politie levert dit zware problemen op, aangezien de bevoegdheid voor dat tijdstip ontbreekt.

Bekijk ook

De opmars van Code 78: waarom een hele generatie straks geen 'echte' auto meer mag rijden | Autobahn

De situatie wordt pas echt nijpend wanneer je na zonsondergang betrokken raakt bij een ongeval. De verzekeringsmaatschappij kan en zal de schadevergoeding zeer waarschijnlijk afwijzen, waardoor de bestuurder met een flinke financiële strop achterblijft. De enige manier om legaal van deze ingrijpende code af te komen, is het aanvragen van een nieuwe medische keuring bij het CBR. Tot die tijd blijft de zonsondergang de grens voor elke gemaakte rit.