Rechter: overheid mocht verkeersboetes in 2024 en 2025 niet verhogen

Het oordeel kan belangrijk worden voor automobilisten die in 2024 of 2025 een verkeersboete kregen. Toch betekent de uitspraak niet dat iedereen automatisch geld terugkrijgt. Daarvoor is de juridische discussie nog te verdeeld.

Verkapte belastingheffing om begrotingsgat te dichten

Het gaat om boetes op grond van de Wet Mulder. Daarmee worden lichte verkeersovertredingen bestraft met vaste boetebedragen. In 2024 gingen die verkeersboetes met 10 procent omhoog: deels door inflatiecorrectie, deels door een extra beleidsmatige verhoging. In 2025 volgde opnieuw een verhoging met het inflatiecijfer van 3,2 procent.

Volgens de rechter is vooral de reden achter de verhoging problematisch. De regering voerde de extra verhoging in 2024 mede door vanwege het tekort op de Rijksbegroting. Zo hoefde er niet te worden bezuinigd op bijvoorbeeld politie of jeugdzorg. Maar volgens de kantonrechter kan het belang van de Rijksbegroting geen argument zijn om verkeersboetes te verhogen.

Scheefgroei in het boetestelsel

De rechter wijst erop dat sprake zou zijn van een verkapte belastingheffing bij verkeersovertreders als boetes gebruikt mogen worden om de begroting rond te krijgen. Als dat wel zou mogen, zou de overheid verkeersboetes steeds verder kunnen verhogen om gaten in de begroting te dichten.

De uitspraak sluit aan bij eerdere kritiek op het Nederlandse boetestelsel. In een rapport van het Openbaar Ministerie uit 2023 werd al gewaarschuwd voor scheefgroei tussen verkeersboetes en boetes voor andere strafbare feiten. Daarbij werd onder meer gewezen op het verschil tussen een strafbeschikking van 400 euro voor eenvoudige mishandeling en een Mulder-boete van 440 euro voor parkeren op een gehandicaptenparkeerplaats.

Boetes terug naar niveau van 2023

In de twee zaken die voor de kantonrechter lagen, zijn de boetes verlaagd naar het bedrag dat in 2023 gold. In één zaak had iemand in 2024 een boete gekregen omdat hij op de A27 met een te brede bestelbus reed op een rijstrook waar dat niet mocht. Die boete ging van 180 naar 160 euro.

In de andere zaak ging het om een bestuurder die in 2025 met een oudere dieselauto de milieuzone van Utrecht inreed. Die boete werd verlaagd van 120 naar 110 euro. De overtredingen zelf verdwijnen dus niet; alleen de verhoging ten opzichte van 2023 werd in deze zaken teruggedraaid.

Nog geen duidelijkheid voor alle automobilisten

Voor andere automobilisten is daarmee nog niet alles duidelijk. Ook andere kantonrechters van de rechtbank Midden-Nederland hebben zich over de hoogte van verkeersboetes uitgesproken, maar zij kwamen niet allemaal tot hetzelfde oordeel. Eén rechter volgde de lijn dat de verhoging onevenredig was, terwijl een andere rechter vond dat de regering wel de politieke ruimte had om de boetes te verhogen.

De komende tijd moet blijken hoe andere rechtbanken, gerechtshoven of uiteindelijk de Hoge Raad naar deze kwestie kijken. Tot die tijd staat vooral de verhoging van verkeersboetes in 2024 en 2025 juridisch ter discussie, maar is automatische terugbetaling voor alle automobilisten nog geen zekerheid.