EU onderzoekt snelheidsassistent die moet voorkomen dat je harder rijdt dan de maximumsnelheid

Iedereen die recent een proefrit in een nieuwe auto heeft gemaakt, kent het fenomeen inmiddels. Zodra je de maximumsnelheid met een paar kilometer per uur overschrijdt, begint het dashboard te knipperen en klinkt er een reeks waarschuwingssignalen. Dit systeem heet Intelligent Speed Assistance, kortweg ISA. Sinds juli 2024 is deze techniek verplicht in alle nieuw verkochte motorvoertuigen binnen de Europese Unie. Voor volledig nieuwe voertuigtypen gold deze regel zelfs al sinds 2022.

Momenteel fungeert de techniek voornamelijk als een digitale bijrijder die waarschuwt bij een zware rechtervoet. De Europese Commissie onderzoekt volgens recente berichtgeving echter of de regels in de toekomst moeten worden aangescherpt. Daarbij wordt gekeken naar een snelheidsassistent die de auto actief tegenwerkt of weigert om harder te rijden dan de lokaal geldende snelheidslimiet.

Van waarschuwen naar actief begrenzen

Er ligt nog geen definitieve nieuwe wet op tafel en een exacte invoeringsdatum ontbreekt. De Europese Commissie voert momenteel gesprekken met betrokken partijen om te bekijken of de huidige voorschriften aangescherpt kunnen worden. In de huidige situatie is het systeem ontworpen om de bestuurder slechts te informeren of te ondersteunen.

Een strengere variant zou veel verder gaan dan louter waarschuwen. Bij dit onderzochte concept zou de auto het motorvermogen kunnen beperken zodra de maximumsnelheid is bereikt. De auto voorkomt dan actief dat je de snelheidslimiet overschrijdt, in plaats van achteraf te klagen met piepjes. Dit betekent absoluut niet dat overheden voertuigen op afstand gaan afremmen of overnemen. De begrenzing wordt lokaal aangestuurd door de voertuigsoftware en de eigen sensoren.

Drie niveaus van elektronische bemoeienis

Om de plannen goed te begrijpen, is het belangrijk om het verschil tussen de drie vormen van snelheidsassistentie te kennen. De eerste variant is louter informerend: het dashboard toont de gereden snelheid en geeft een visuele of auditieve melding bij een overtreding. De tweede vorm is ondersteunend. Hierbij geeft het gaspedaal een lichte tegendruk om verder accelereren te ontmoedigen, maar kan de bestuurder deze weerstand relatief eenvoudig doordrukken.

De derde en tevens strengste vorm is ingrijpend. De auto beperkt in dit scenario zelfstandig het motorvermogen om een verdere versnelling onmogelijk te maken, tenzij de bestuurder een zeer bewuste extra handeling uitvoert. De nieuwe Europese discussie draait voornamelijk om de bredere uitrol en eventuele verplichting van dit derde, meest actieve niveau.

Haperende techniek en verkeerde data

Verkeersveiligheidsorganisaties juichen een strengere snelheidsassistent toe. Te hard rijden speelt nog altijd een grote rol bij ernstige en dodelijke ongevallen. Omdat veel bestuurders de huidige piepjes uit irritatie direct na vertrek uitschakelen, zien experts een actief ingrijpend rijhulpsysteem als de logische volgende stap. Er klinkt vanuit de techniek echter ook veel kritiek.

De huidige verkeersbordherkenning werkt namelijk lang niet altijd foutloos. Camera's missen regelmatig tijdelijke borden bij wegwerkzaamheden of raken in de war door vuil. Daarnaast bevatten digitale kaarten soms verouderde snelheidslimieten en is de GPS plaatsbepaling vaak onnauwkeurig in tunnels, stedelijke gebieden of op parallelwegen. Een systeem dat op basis van foute data plotseling het motorvermogen terugneemt, zorgt voor grote frustratie en mogelijk gevaarlijke situaties voor achteropkomend verkeer.

Zelf blijven overrulen en cybersecurity

Mede door deze haperende techniek moet een strengere snelheidsassistent zeer zorgvuldig worden ontwikkeld. Zelfs bij een actief begrenzend systeem moet de bestuurder altijd in staat blijven om de techniek tijdelijk te overrulen. Bij een gevaarlijke inhaalactie of een plotselinge noodsituatie moet een stevige trap op het gaspedaal voldoende zijn om de volledige acceleratie direct weer aan te spreken.

Bekijk ook

Nieuwe auto’s moeten je vanaf juli in de gaten houden met een interieurcamera, maar hoe zit het met je privacy? | Autobahn

Daarnaast vormen privacy en cybersecurity een groeiend aandachtspunt in deze ontwikkeling. Zodra een voertuig actief accelereert of het vermogen beperkt op basis van locatiegegevens en digitale kaarten, moeten fabrikanten garanderen dat het systeem veilig is. Toezichthouders moeten voorkomen dat deze ingrijpende rijhulpsystemen kwetsbaar worden voor storingen, foute software updates of kwaadwillende digitale aanvallen van buitenaf.

Geen gevolgen voor de bestaande occasions

Mocht de Europese Commissie in de toekomst daadwerkelijk besluiten om de strengere variant van ISA verplicht te stellen, dan raakt dit uitsluitend nieuwe auto's. Bestaande voertuigen op de occasionmarkt hoeven niet achteraf omgebouwd of geüpdatet te worden met een nieuwe snelheidsassistent.

De eventuele nieuwe verplichting zal stapsgewijs gaan gelden voor nieuwe modellen of verse registraties. De politieke richting is in ieder geval zeer helder. Rijhulpsystemen krijgen de komende jaren steeds meer invloed op het fysieke rijgedrag van de bestuurder. De snelheidsassistent begon ooit als een simpele waarschuwing, maar transformeert langzaam in een systeem dat te hard rijden actief ontmoedigt. Dat kan de verkeersveiligheid bevorderen, mits de onderliggende techniek betrouwbaar genoeg is en bestuurders niet meer verrast worden door foutieve ingrepen.