Zelfs truckparkings krijgen in Duitsland voorrang, maar één andere regel gaat de milieuclub pas echt te ver

De Bondsdag stemde op 26 juni in met het Infrastruktur-Zukunftsgesetz, waarna de Bondsraad op 10 juli de weg vrijmaakte. Belangrijke verkeersprojecten krijgen daarmee de status van uitzonderlijk groot openbaar belang. Daaronder vallen aangewezen nieuwe en uitgebreide Autobahnen, vervanging van bruggen en tunnels en verschillende spoor- en waterwegprojecten. De meeste onderdelen gaan de dag na officiële publicatie van de wet in.

Opvallend is dat ook grotere parkeerprojecten langs de Autobahn deze voorkeurspositie kunnen krijgen. Bij een verbouwing moeten minstens 10 extra vrachtwagenplaatsen ontstaan, bij uitbreiding 20 en bij volledige nieuwbouw 30. Duitsland wil daarmee onder meer het tekort aan rustplaatsen aanpakken, maar geeft dus zelfs een flinke truckparking juridisch meer gewicht wanneer verschillende belangen tegenover elkaar staan.

De natuurtoets verdwijnt niet

De regering benadrukt dat de inhoudelijke eisen voor natuur- en milieubescherming overeind blijven. Een weg door beschermd gebied wordt dus niet automatisch goedgekeurd. Onderzoek naar beschermde soorten, Natura 2000-gebieden en mogelijke alternatieven blijft nodig. Wel moet het uitzonderlijk grote publieke belang voortaan als zwaarwegend voordeel voor het infrastructuurproject worden meegenomen.

Daar zit ook de serieuze kern van de kritiek. Hoogleraar bestuurs- en milieurecht Sabine Schlacke waarschuwde de Bondsdag dat de afweging hierdoor structureel richting bouwen verschuift. De natuur mag nog bezwaar maken, maar het infrastructuurproject begint de juridische wedstrijd met een voorsprong. Volgens haar is dat veel meer dan alleen het sneller digitaal verwerken van dezelfde stapel formulieren.

Een stuk natuur herstellen of de rekening betalen

Nog gevoeliger ligt de nieuwe compensatieregel. Bij de aangewezen projecten komen concrete herstelmaatregelen en een financiële vervangingsbetaling naast elkaar te staan. Een uitvoerder kan zijn verplichting om vervangende natuur aan te leggen, te onderhouden en veilig te stellen daardoor onder voorwaarden afhandelen met een betaling aan het federale milieuministerie of een aangewezen organisatie.

"De aflaathandel van geld tegen natuur wordt daarmee een comfortabele oplossing voor politiek en concerns."

De petitie van Deutsche Umwelthilfe doet alsof het geld daarna in een onbestemde pot verdwijnt. Dat is te hard. De aangenomen wettekst bepaalt dat het doelgebonden moet worden gebruikt voor een gelijkwaardige of grotere ecologische verbetering in hetzelfde natuurgebied of een aangrenzende regio. De kritiek is wel dat uitvoering, timing en controle bij de overheid komen te liggen, terwijl de bouwer na betaling van zijn praktische verantwoordelijkheid af kan zijn. Dit onderdeel treedt zes maanden na publicatie van de wet in werking.

Het vogelgebied vertelt een genuanceerder verhaal

Als schrikbeeld gebruikt de milieuorganisatie het beschermde vogelgebied Voslapper Groden Nord bij Wilhelmshaven. Een rechter zette daar in mei het bestemmingsplan voor een groen energiepark voorlopig buiten werking. Volgens DUH zouden onder de nieuwe regels vermoedelijk al graafmachines door het riet rijden, omdat de ontwikkelaar de natuurschade eenvoudig had kunnen afkopen.

De officiële uitspraak over Voslapper Groden vertelt een minder eenduidig verhaal. Het gerecht vond vooral onvoldoende verzekerd dat de vervangende natuur op tijd klaar zou zijn voordat het bestaande leefgebied verloren ging. Tegelijk accepteerde het hof de gekozen locatie, het klimaatbelang van het project en de inhoud van de geplande compensatie. Dat een betaling onder de nieuwe wet automatisch alle Europese natuurregels opzij zou zetten, volgt dus niet uit deze zaak.

De slagboom blijft staan, maar gaat makkelijker open

DUH overdrijft wanneer de organisatie schrijft dat nieuwe Autobahnen voortaan zonder rekening te houden met natuurgebieden door het landschap kunnen worden gelegd. De natuurtoets blijft bestaan en geld mag niet vrij worden besteed. De regering verkoopt de wijziging op haar beurt wel erg gemakkelijk als louter modernisering. De wettelijke voorkeurspositie en de gelijkstelling van geld met concrete compensatie veranderen de uitkomst van procedures wel degelijk.

Daar komt bij dat de infrastructuurwet beide parlementaire stappen al heeft doorlopen, terwijl het beloofde tegenwicht voor de natuur nog moet volgen. De regering wijst op een afzonderlijke wet die natuurlijke infrastructuur zoals bossen, moerassen en uiterwaarden meer gewicht moet geven, maar dat plan is nog niet door het parlement. Duitsland schaft de natuurbescherming dus niet af. Het maakt het alleen een stuk moeilijker om daarmee nog voor een gesloten slagboom te zorgen.

Bekijk ook

Ze willen 100 km/u op de Autobahn, maar achter die eis zit een veel groter plan | Autobahn