Onderweg

Dit verblindende gevaar duikt steeds vaker op in het donker, maar het komt niet van een auto

Een felle witte lichtvlek duikt op in het donker en de rest van de weg verdwijnt. Je denkt aan een auto met grootlicht, maar wat dichterbij komt rijdt niet op vier wielen.

Nick ter Arkel
4 minuten
ANWB
verkeersveiligheid
Verkeersregels
Verkeersboete
Fietser met een verblindend felle witte koplamp rijdt in het donker recht op de auto af.

De ANWB waarschuwde vorig najaar voor een nieuw probleem op donkere wegen en fietspaden. In een peiling onder 659 leden zei 18 procent vaak tot zeer vaak te worden verblind door tegemoetkomende fietsers. Nog eens 44 procent ervoer dit soms. Het gaat om een ledenpeiling en niet om een representatief landelijk ongevallenonderzoek, maar de reacties laten wel zien hoe ingrijpend de hinder kan zijn.

Van de ondervraagden kijkt 62 procent weg wanneer een felle lamp nadert. Bijna de helft knijpt de ogen samen en 2 procent sluit ze zelfs kort. Sommige deelnemers vertelden dat ze een krachtige fietslamp voor een motor aanzagen. Twee fietsers die naast elkaar rijden, kunnen in het donker zelfs de indruk wekken dat er een auto nadert.

Het is verboden, maar er bestaat geen harde bovengrens

Nederlandse fietsverlichting mag andere weggebruikers niet verblinden. De lamp mag ook niet knipperen en moet voortdurend zichtbaar zijn voor tegemoetkomend of achteropkomend verkeer. Toch staat nergens hoeveel licht een fietslamp maximaal mag produceren. Er is geen grens in lux, lumen of candela waarmee een agent langs het fietspad eenvoudig kan bepalen dat een lamp te fel is.

Volgens minister Vincent Karremans is vooral de richting van de lichtbundel bepalend. Een krachtige lamp die naar het wegdek wijst, hoeft niemand te hinderen. Een veel zwakkere lamp kan bij een te hoge afstelling juist rechtstreeks in de ogen van een tegenligger schijnen. Een felle lamp is daarom niet automatisch verboden, maar het verblindende gebruik ervan wel.

Tussen nul en twaalf boetes in een heel jaar

Uit de antwoorden op Kamervragen blijkt hoe zelden dat verbod tot een bekeuring leidt. Het ministerie vroeg de politie hoeveel boetes hiervoor jaarlijks worden uitgedeeld. Jaarlijks worden tussen de nul en twaalf boetes uitgedeeld voor verblindende fietsverlichting. Agenten controleren vooral of fietsers überhaupt licht voeren en letten veel minder op de felheid of afstelling ervan. Soms krijgt een fietser alleen het verzoek de koplamp verder naar beneden te richten.

Hoe vaak zulke lampen daadwerkelijk een valpartij of botsing veroorzaken, is niet bekend. Verblinding door fietsverlichting wordt niet afzonderlijk vastgelegd in de ongevallenregistratie van de politie. De minister wil daar geen langdurig nieuw onderzoek naar laten uitvoeren en kiest liever voor voorlichting over de juiste afstelling.

De minister kiest voor uitleg, niet voor nieuwe regels

De ANWB wil dat de Nederlandse regels beter aansluiten op moderne ledverlichting. In de ledenpeiling steunde 89 procent technische eisen aan de lichtsterkte. Ook wilde 81 procent meer controles. De verkeersorganisatie wijst erop dat e-bikes, fatbikes en losse ledlampen veel krachtiger licht kunnen produceren dan de oude fietslampen waarop veel mensen hun verwachtingen nog baseren.

Strengere technische eisen komen er voorlopig niet. Duitsland verplicht een typegoedkeuring voordat fietsverlichting op de markt en in het verkeer mag worden gebruikt. Nederland kent zo’n toelating niet. De minister vindt het Duitse systeem te ingrijpend en wijst erop dat ook een goedgekeurde lamp kan verblinden wanneer de gebruiker hem verkeerd afstelt. In de jaarlijkse najaarscampagne voor fietsverlichting moet daarom meer aandacht komen voor de richting van de lichtbundel.

Automobilisten herkennen precies hetzelfde probleem

De irritatie beperkt zich niet tot het fietspad. In een eerder ANWB-onderzoek onder ruim 13.000 weggebruikers zei 78 procent regelmatig of altijd te worden verblind door voertuigverlichting. Grootlicht werd het vaakst genoemd, maar 65 procent wees ook naar normaal dimlicht. Fietsverlichting werd door 39 procent als bron van verblinding genoemd.

Volledig herstel van het zicht kan in een ongunstig geval tot negen seconden duren. Bij 100 kilometer per uur legt een auto in die tijd ongeveer 250 meter af. Dat betekent niet dat iedere moderne ledlamp een bestuurder negen seconden blind maakt, maar wel dat een korte lichtflits nog gevolgen kan hebben nadat de tegenligger al voorbij is.

Ook bij autokoplampen staat de regelgeving inmiddels ter discussie. Een internationale UNECE-werkgroep onderzoekt verkeerde afstelling, lichtbundels, keuringen en andere oorzaken van verblinding. De werkgroep kwam in juni 2026 voor de achtste keer bijeen en werkt volgens haar tijdschema richting oktober 2026. Nieuwe Europese regels zijn daarmee nog geen feit, maar stellen dat Brussel helemaal niets doet, is inmiddels te kort door de bocht.

Zo zie je in één minuut of jouw lamp te hoog staat

De eenvoudigste controle vraagt alleen om een donkere plek en een muur. Rijd langzaam richting de muur en kijk waar het felste deel van de bundel terechtkomt. Dat moet lager uitkomen dan de koplamp zelf. Tijdens het fietsen hoort een duidelijke lichtvlek vóór je op het wegdek zichtbaar te zijn. Zie je vooral verkeersborden, gezichten of boomtakken oplichten, dan staat de lamp waarschijnlijk te hoog.

Controleer de afstelling opnieuw nadat de fiets is gevallen, uit een drukke stalling is getrokken of wanneer de lamp is losgemaakt. Kies bij aanschaf bij voorkeur verlichting met een RAI-keurmerk en gebruik geen knipperstand op de openbare weg. Zichtbaar zijn is verplicht. De rest van het verkeer tijdelijk onzichtbaar maken niet.