Je mag niet door rood lopen, maar de verkeerswet laat deze opvallende manier van oversteken gewoon toe

Je staat voor een rood voetgangerslicht en er komt geen auto aan. Toch even oversteken is geen goed idee. Artikel 74 van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens is duidelijk: bij rood mogen voetgangers niet meer beginnen met oversteken. Wie al op de oversteek loopt wanneer het licht rood wordt, moet juist zo snel mogelijk doorlopen.

Toch bestaat er een opvallende volledig legale mogelijkheid. Loop weg van de door het voetgangerslicht geregelde oversteek en steek de straat op een andere geschikte plek veilig over. Voor een normale Nederlandse weg bestaat namelijk geen algemene regel die zegt dat een voetganger een nabijgelegen zebrapad of verkeerslicht móét gebruiken. En nee, daarvoor hoef je niet precies 100 meter verder te lopen.

Rood geldt voor de geregelde oversteek

De belangrijkste verkeersregel staat in artikel 74 van het RVV. Een rood voetgangerslicht betekent dat je niet meer mag beginnen met oversteken op de oversteek waarop dat licht betrekking heeft. Dat verbod verdwijnt niet omdat de weg leeg is of omdat het midden in de nacht is.

Doe je het toch, dan bestaat daar zelfs een aparte feitcode voor. In het Feitenboekje 2026 van het Openbaar Ministerie staat R 612 voor het oversteken bij een rood voetgangerslicht. Voor een voetganger bedraagt het tarief in 2026 95 euro.

Maar het rode poppetje geeft geen algemeen verbod om die hele straat over te steken. Het regelt de specifieke oversteek. Wie daadwerkelijk wegloopt van die geregelde plek en elders veilig de rijbaan oversteekt, loopt dus niet simpelweg alsnog door hetzelfde rode voetgangerslicht.

Dat is het verschil waar deze opmerkelijke regel om draait.

Die oude 30-meterregel bestaat niet meer

De verwarring is goed te verklaren. Nederland heeft namelijk wél een regel gehad die voetgangers verplichtte een zebrapad te gebruiken wanneer dat dichtbij lag.

In het oude verkeersreglement gold dat een voetganger gebruik moest maken van een zebrapad wanneer dat zich binnen 30 meter bevond. Die verplichting is in de jaren negentig verdwenen. Een gemeentelijk beleidsdocument uit 2026 vat de huidige situatie expliciet samen: voetgangers mogen tegenwoordig overal oversteken waar dat veilig kan.

Daarom is er geen wettelijke grens. Je hoeft niet eerst honderd meter langs het trottoir te wandelen voordat de situatie plotseling legaal wordt. De huidige wet bevat simpelweg geen algemene afstandsregel die je verplicht terug te keren naar een nabijgelegen zebrapad.

Daarmee ontstaat de vreemde situatie dat twee bijna identieke handelingen juridisch verschillend kunnen zijn. Op de geregelde oversteek beginnen terwijl het poppetje rood is, levert een overtreding op. Elders dezelfde weg oversteken hoeft dat niet te zijn.

Bekijk ook

Werken de drukknoppen voor fietsers en voetgangers bij stoplichten daadwerkelijk? | Autobahn

Buiten het zebrapad verandert er wel iets belangrijks

Daar zit meteen een belangrijk addertje onder het gras. Dat je ergens mag oversteken, betekent niet automatisch dat automobilisten je daar op dezelfde manier moeten laten voorgaan.

Artikel 49 van het RVV geeft voetgangers op een voetgangersoversteekplaats een bijzondere positie. Bestuurders moeten voetgangers die op het zebrapad oversteken, of zichtbaar op het punt staan dat te doen, voor laten gaan. Bij een rood voetgangerslicht geldt die bescherming op de geregelde oversteek juist niet.

Loop je bewust van de oversteekplaats weg om tientallen meters verderop over te steken, dan kun je dus niet simpelweg aannemen dat naderend verkeer voor je zal stoppen. Je hebt daar niet automatisch de specifieke voorrangspositie die artikel 49 aan een voetganger op het zebrapad geeft.

Precies daarom is het vanuit de verkeersveiligheid vaak verstandiger om gewoon op groen te wachten. Wettelijk toegestaan en verstandig zijn niet altijd hetzelfde.

Het is dus geen truc om blind de weg op te stappen

Er bestaat bovendien nog een algemene ondergrens. Artikel 5 van de Wegenverkeerswet verbiedt iedereen om zich zo te gedragen dat gevaar op de weg wordt veroorzaakt of kan worden veroorzaakt, of dat het verkeer wordt gehinderd of kan worden gehinderd. Die regel geldt ook voor voetgangers.

Wie van een rood licht wegloopt en vervolgens zonder te kijken een drukke rijbaan op stapt, kan zich daarom niet verdedigen met de mededeling dat oversteken buiten het zebrapad op zichzelf is toegestaan. De plek en de manier waarop je oversteekt blijven belangrijk.

Het verschil is vooral juridisch interessant. De verkeersboete voor het negeren van het rode voetgangerslicht gaat over het oversteken bij dat rode voetgangerslicht. De Nederlandse regels leggen je niet daarnaast een algemene verplichting op om altijd die geregelde oversteek te gebruiken.