Wie met een Nederlands rijbewijs tijdens een autovakantie een zware verkeersovertreding begaat, kan in het betreffende land zijn rijbevoegdheid verliezen. Op dit moment zit daar een opvallende grens aan: een buitenlandse rijontzegging geldt in principe alleen in het land waar die is opgelegd.
Vanaf 26 november 2029 verandert dat voor een aantal ernstige overtredingen. Nieuwe Europese regels verplichten EU-landen om zware rijontzeggingen onder bepaalde voorwaarden door te geven aan het land dat het rijbewijs heeft afgegeven. Krijg je met een Nederlands rijbewijs bijvoorbeeld in Frankrijk of Italië een zware rijontzegging, dan kan Nederland die straf straks ook op je Nederlandse rijbewijs toepassen.
Nu stopt een buitenlands rijverbod nog bij de grens
De huidige Nederlandse situatie is opmerkelijk. Een buitenlandse politieagent mag je Nederlandse rijbewijs invorderen en je in dat land een rijontzegging opleggen. Die rijontzegging geldt echter niet automatisch in Nederland.
Wordt ook je fysieke rijbewijs daadwerkelijk ingenomen, dan ligt het anders. Zolang je het document niet terug hebt, mag je volgens de Rijksoverheid ook in Nederland niet rijden. Je moet hier immers een geldig rijbewijs kunnen tonen.
Dat is een belangrijk verschil met een gewone buitenlandse verkeersboete. Voor financiële sancties bestaat binnen Europa al langer samenwerking. Het opvallende gat zat juist bij de rijbevoegdheid: iemand kon in het ene EU-land van de weg worden gehaald en vervolgens thuis in veel gevallen weer verder rijden.
Vanaf eind 2029 moet Nederland in actie komen
Richtlijn 2025/2206 moet daar verandering in brengen. Het land waar de overtreding is gepleegd, stuurt bij een kwalificerende rijontzegging informatie naar het land dat het rijbewijs heeft afgegeven.
Voor iemand met een Nederlands rijbewijs komt die melding dus bij Nederland terecht. De Nederlandse autoriteiten moeten vervolgens in beginsel maatregelen nemen waardoor het Nederlandse rijbewijs wordt ingetrokken, geschorst of beperkt.
Nederland kopieert daarbij niet noodzakelijk één op één de volledige buitenlandse straf. Bij een tijdelijke schorsing of beperking kan bijvoorbeeld rekening worden gehouden met de duur die volgens Nederlands recht voor hetzelfde type overtreding geldt. Is die Nederlandse periode korter, dan kan die kortere duur bepalend zijn.
Het praktische gevolg blijft groot: naar huis rijden betekent straks niet meer automatisch dat een zwaar buitenlands rijverbod zijn werking verliest.
Het geldt niet voor iedere buitenlandse overtreding
Een parkeerboete, een paar kilometer per uur te hard of een andere lichte overtreding leidt straks niet ineens tot een Europees rijverbod.
De nieuwe procedure is bedoeld voor rijontzeggingen die voortkomen uit vier categorieën: rijden onder invloed van alcohol, rijden onder invloed van drugs, snelheidsovertredingen en verkeersovertredingen waarbij iemand overlijdt of ernstig lichamelijk letsel oploopt.
Daar komen voorwaarden bovenop. Gaat het om een rijverbod voor een vaste periode, dan moet dat oorspronkelijk minstens drie maanden duren. Wanneer het vakantieland Nederland informeert, moet er bovendien nog meer dan een maand van de schorsing of beperking over zijn.
Ook moet de beslissing in het land van de overtreding niet meer via een gewone beroepsprocedure kunnen worden aangevochten en moet vaststaan wie daadwerkelijk achter het stuur zat.
Bij snelheid is 50 km/u een belangrijk getal
Juist bij te hard rijden bevat de Europese regeling een opvallende uitzondering. Het land dat het rijbewijs heeft afgegeven, mag onder zijn eigen nationale wetgeving besluiten een rijontzegging niet over te nemen wanneer die uitsluitend wegens snelheid is opgelegd en de limiet met minder dan 50 km/u werd overschreden.
Dat betekent niet dat 49 km/u te hard rijden vanaf 2029 overal zonder gevolgen blijft. De buitenlandse boete en eventuele lokale rijontzegging blijven gewoon bestaan. Het gaat uitsluitend om de vraag of het land dat je rijbewijs heeft afgegeven die rijontzegging vervolgens ook moet uitvoeren.
Bij extreem hard rijden wordt die mogelijke uitzondering dus minder relevant. Wie bijvoorbeeld 60 of 70 km/u boven de plaatselijke limiet rijdt en daarvoor een langdurige rijontzegging krijgt, kan veel moeilijker rekenen op het feit dat de Nederlandse grens een einde aan de straf maakt.
Nederland hoeft niet alles klakkeloos over te nemen
Ook buiten snelheid kent de richtlijn uitzonderingen. Nederland mag bijvoorbeeld afzien van uitvoering wanneer dezelfde overtreding naar Nederlands recht helemaal geen rijontzegging zou opleveren.
Daarnaast bestaan uitzonderingsgronden rond onder meer verjaring en fundamentele rechten. Ook een onvolledige of duidelijk foutieve melding uit het buitenland kan ervoor zorgen dat Nederland niet tot uitvoering overgaat zolang de ontbrekende informatie niet wordt aangevuld.
Het wordt dus geen systeem waarbij iedere buitenlandse beslissing zonder controle automatisch wordt gekopieerd. De hoofdregel wordt wel omgedraaid: voldoet een zware rijontzegging aan de voorwaarden en is er geen geldige uitzondering, dan moet het land dat het rijbewijs heeft afgegeven er daadwerkelijk iets mee doen.
Dat moet bijdragen aan de Europese verkeersveiligheid. De gedachte is dat iemand die zo ernstig de fout ingaat dat hij voor langere tijd van de weg wordt gehaald, die straf niet grotendeels moet kunnen ontwijken door terug naar zijn eigen land te reizen.
Je hoort het ook als Nederland de maatregel overneemt
De nieuwe procedure speelt zich niet volledig buiten de bestuurder om af. Nederland moet iemand met een Nederlands rijbewijs na ontvangst van zo'n buitenlandse melding voor zover mogelijk binnen twintig werkdagen informeren.
Daarbij moet onder meer duidelijk zijn welke instanties bij de zaak betrokken zijn en welke mogelijkheden er bestaan om tegen de Nederlandse uitvoering op te komen. De oorspronkelijke buitenlandse rijontzegging zelf moet in het land van de overtreding worden aangevochten.
Dat onderscheid kan belangrijk worden voor Nederlandse vakantiegangers. Een discussie over de vraag of een Franse of Italiaanse rijontzegging terecht is opgelegd, wordt niet ineens een Nederlandse zaak. Nederland behandelt vervolgens de gevolgen voor het Nederlandse rijbewijs.
2028 is nog niet het jaar waarin de regel gaat gelden
Rond de nieuwe Europese regeling duikt regelmatig het jaar 2028 op. Dat is inderdaad een belangrijke datum, maar niet omdat buitenlandse rijverboden dan al automatisch gevolgen in Nederland krijgen.
EU-landen moeten uiterlijk 26 november 2028 hun nationale wetten hebben aangepast en gepubliceerd. De daadwerkelijke toepassing van de nieuwe regels begint pas 26 november 2029.
Voor Nederlandse automobilisten is dat laatste dus de datum om te onthouden. Tot die tijd blijft de huidige hoofdregel bestaan dat een buitenlandse rijontzegging niet automatisch in Nederland geldt. Vanaf eind 2029 kan een zware verkeersstraf uit een ander EU-land je ook na thuiskomst van de weg houden.