In Australië verkopen ze aangepaste benzine om een probleem op te lossen dat niets met auto’s of het milieu te maken heeft

Wie met een benzineauto door afgelegen delen van Australië rijdt, kan bij het tankstation een brandstof tegenkomen die er heel bewust anders is dan de gebruikelijke ongelode 91. De auto hoeft er niet voor te worden aangepast en ook het octaangetal is met minimaal 91 heel normaal.

Toch is de samenstelling veranderd. Niet om de motor schoner te laten lopen, het verbruik te verlagen of de uitstoot terug te dringen. Australië gebruikt deze zogeheten low aromatic fuel om het snuiven van benzinedampen tegen te gaan, een ernstig gezondheids- en sociaal probleem dat vooral in sommige afgelegen Aboriginal-gemeenschappen voorkwam.

Het probleem zat in de dampen van gewone benzine

Benzine bestaat uit een mengsel van verschillende koolwaterstoffen. Daaronder bevinden zich aromatische bestanddelen die bij het inademen van benzinedampen een bedwelmend effect kunnen veroorzaken.

Juist de gemakkelijke beschikbaarheid van benzine maakte dat in sommige afgelegen gemeenschappen tot een groot probleem. Het bewust inhaleren van benzinedampen, in Australië meestal petrol sniffing genoemd, kan ernstige schade aan de hersenen en andere organen veroorzaken en in het uiterste geval dodelijk zijn.

Een oplossing lag daarom voor een deel opvallend genoeg bij de brandstoffabrikanten. Als gewone benzine aantrekkelijk was vanwege bepaalde vluchtige bestanddelen, kon een andere samenstelling die aantrekkingskracht misschien verminderen zonder dat tegelijkertijd alle benzineauto's moesten worden aangepast.

Vanaf 2005 verscheen daarom low aromatic fuel in steeds meer afgelegen gebieden. BP verkoopt zijn versie onder de naam Opal. Andere leveranciers produceren inmiddels eveneens benzine met een laag gehalte aan aromatische bestanddelen.

Voor je auto is het gewoon ongelode 91

Het bijzondere is dat de bestuurder daar technisch nauwelijks iets van hoeft te merken. Low aromatic fuel heeft een octaangetal van minimaal 91 en kan worden gebruikt in auto's waarvoor de fabrikant normale ongelode 91 voorschrijft.

Dat geldt niet alleen voor personenauto's. Ook benzine-aangedreven terreinwagens, boten, motorfietsen, generatoren en andere kleine motoren kunnen de brandstof gebruiken wanneer ze geschikt zijn voor normale 91. De aangepaste benzine kan bovendien worden gemengd met gewone ongelode 91 die nog in de tank zit.

Voor auto's die minimaal 95 of 98 nodig hebben, verandert dat vanzelfsprekend niet. Daar moet nog steeds de brandstof in die de fabrikant voorschrijft.

De Australische overheid benadrukt dat low aromatic fuel aan de landelijke brandstofnormen voldoet en onafhankelijk is getest. Het is dus geen noodoplossing die alleen in afgelegen dorpen bruikbaar is, maar volwaardige benzine voor motoren die normaal op 91 rijden.

Bekijk ook

Wat is HVO100 en mag het zomaar in jouw dieselauto? | Autobahn

De naam ‘onsnuifbare benzine’ klopt eigenlijk niet

De precieze truc zit in de aromatische bestanddelen. Bij low aromatic fuel wordt het aandeel daarvan sterk teruggebracht. Daardoor wordt juist het bedwelmende effect verminderd dat een belangrijke rol speelt bij het misbruik van gewone benzinedampen.

Dat betekent niet dat de brandstof veilig is om in te ademen. Integendeel, ook deze aangepaste benzine bevat gevaarlijke chemicaliën en de dampen blijven schadelijk.

Om die reden gebruikt de Australische overheid oude termen als ‘unsniffable fuel’ en ‘non-sniffable fuel’ tegenwoordig niet meer. Die wekken te gemakkelijk de indruk dat er een soort ongevaarlijke benzine is ontwikkeld, terwijl het uitsluitend gaat om het verminderen van de aantrekkelijkheid voor misbruik.

Sinds 2022 wordt low aromatic fuel bovendien paars gekleurd. Zo is gemakkelijker te herkennen welke benzine in een tank of jerrycan zit.

Het aantal gevallen daalde met meer dan 95 procent

Alleen een andere benzine aanbieden lost een complex maatschappelijk probleem natuurlijk niet volledig op. De invoering werd gecombineerd met gezondheidszorg, jeugdprogramma's en andere maatregelen in de betrokken gemeenschappen.

Toch wijzen onderzoeken op een opvallend sterk verband tussen de beschikbaarheid van low aromatic fuel en de afname van petrol sniffing. In gemeenschappen die sinds 2005 en 2007 werden gevolgd en waar de aangepaste brandstof beschikbaar was, werd uiteindelijk een afname van 95,2 procent gemeten.

Eerder onderzoek liet al zien hoe belangrijk de beschikbaarheid van gewone benzine daarbij bleef. In gebieden waar normale ongelode 91 eenvoudig in een nabijgelegen plaats verkrijgbaar was, bleek de daling minder groot. Dat verklaart waarom Australië in bepaalde aangewezen gebieden verder gaat dan alleen een alternatief aanbieden.

Op sommige plaatsen is de verkoop en levering van gewone ongelode 91 namelijk wettelijk verboden. Premiumbenzine en diesel blijven daar wel verkrijgbaar, terwijl low aromatic fuel de gewone 91 vervangt.

Je kunt het bij ongeveer 190 tankstations tegenkomen

Het programma bestaat inmiddels al ruim twintig jaar. Low aromatic fuel wordt momenteel verkocht bij ongeveer 190 tankstations in Queensland, het Northern Territory, Western Australia en South Australia.

Vooral in gebieden als Centraal-Australië, Arnhem Land, Kakadu, Katherine en Tennant Creek is de brandstof breed verkrijgbaar. Wie daar tijdens een lange roadtrip met een geschikte benzineauto tankt, kan hem dus gewoon uit de pomp krijgen zonder iets aan de auto te veranderen.

De productie en distributie zijn wel duurder dan die van normale ongelode 91. De Australische overheid betaalt daarom de extra kosten, zodat de brandstofprijs voor de automobilist ongeveer vergelijkbaar kan blijven met die van gewone benzine.

Daardoor kan de benzineprijs aan een lokale pomp er heel normaal uitzien, terwijl er achter die liter brandstof een uitzonderlijk beleid schuilgaat. De samenstelling werd niet veranderd om auto's sneller, zuiniger of schoner te maken, maar om een maatschappelijk probleem te bestrijden dat jarenlang grote gevolgen had voor afgelegen gemeenschappen.